Kryzys liberalizmu – to hasło odmieniane jest w debacie publicznej przez wszystkie przypadki. Czym jednak naprawdę jest ten nurt, tak krytykowany przez współczesną prawicę? Odpowiedź brzmi: synem marnotrawnym chrześcijaństwa. Stąd tytuł najnowszej 68. teki czasopisma idei „Pressje”: Liberalizm marnotrawny.

Niedługo potem młodszy syn, zabrawszy wszystko, odjechał w dalekie strony i tam roztrwonił swój majątek, żyjąc rozrzutnie. A gdy wszystko wydał, nastał ciężki głód w owej krainie i on sam zaczął cierpieć niedostatek. Poszedł i przystał do jednego z obywateli owej krainy, a ten posłał go na swoje pola żeby pasł świnie. Pragnął on napełnić swój żołądek strąkami, którymi żywiły się świnie, lecz nikt mu ich nie dawał (Łk 15, 13-16)

Współczesny człowiek jest jak młodszy syn z powyższej ewangelicznej przypowieści. Pozbawiony mitu, autorytetu, transcendencji skazany jest na to, by samemu stwarzać i projektować sens swego własnego życia. Monetyzowanie kolejnych obszarów naszego życia prywatnego, epidemia chorób psychicznych, rozpad wspólnoty i kryzys demokracji liberalnej są tego zewnętrznymi przejawami. Jak syn marnotrawny niczym świnie żywimy się strąkami, ponieważ uznaliśmy, że pokarm w postaci wspólnej wizji dobrego życia jest niemożliwy, szkodliwy i niebezpieczny. Moralność to prywatna sprawa każdego człowieka. Każdy może być swoim własnym kreatorem. Witamy w liberalnym świecie.

Jednocześnie musimy uznać, że innego świata dzisiaj nie ma. W Nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy – te słowa wypowiedziane na Areopagu przez św. Pawła idealnie pasują do głównego bohatera niniejszego numeru. Liberalizm jest dla nas jak powietrze. Prawo do samostanowienia, wolność słowa i sumienia, prawo do posiadania własności – idee te wydają się zrozumiałe same przez się.

Liberalizmem wydaje się dziś wszystko. Jest nim zarówno prawicowa krucjata w obronie wolności słowa i przeciwko unijnym rozporządzeniom ograniczającym wolność osobistą. Liberalizm wyznaje osławiona ideologia woke postulująca emancypację uciskanych mniejszości, jak i jej przeciwnicy. Liberałami są zarówno obyczajowi konserwatyści spod znaku Sławomira Mentzena, jak i postępowi lewacy.

Jednocześnie mówi się dziś, że liberalizm przeżywa kryzys. Prawica krytykuje nadmierny progresywizm obyczajowy. Woke lewica widzi w idei liberalizmu przykrywkę dla systemu premiującego białych mężczyzn. Uderzanie w „libków” dla wielu środowisk stało się swoistym rytuałem.

W tej gmatwaninie należy zadać pytanie: czym naprawdę jest liberalizm? Dlaczego przeżywa kryzys? Czy jako ludzie odwołujący się do katolickiej nauki społecznej powinniśmy przyłączyć się do antyliberalnej krucjaty nowej prawicy? A może wręcz przeciwnie – powinniśmy zachować z tej idei to, co autentycznie chrześcijańskie i próbować chrzcić to, co chrześcijańskie nie jest?

W Liberalizmie marnotrawnym porządkujemy pojęcia. Wskazujemy historyczne i filozoficzne źródła idei liberalnej. Pokazujemy także – za Tomem Hollandem i jego głośnym Bożym władztwem – że liberalizm jest w swej istocie marnotrawnym synem Christianitas. Jest wolnością sumienia bez odwołania do obiektywnej prawdy. Niezbywalną godnością jednostki bez świadomości obowiązków wobec wspólnoty. Emancypacją bez wskazania transcendentnego celu.

Wskazujemy również bezdroża wskazywanych przez alternatywną prawicę rozwiązań. Peter Thiel, Curtis Yarvin, Nick Land – lekarstwa proponowane przez tych myślicieli mogą okazać się ostatecznie gorsze od choroby.

W końcu patrzymy na nasz polski liberalizm. Co tak naprawdę wydarzyło się po 1989 roku? Czy Donald Tusk – cesarz polskich liberałów – jest tak naprawdę liberałem? Na czym miałby polegać polski postliberalny porządek?

Przede wszystkim pytamy – czy inny liberalizm jest możliwy? Jest to bowiem – czy chcemy tego, czy nie – system w tym momencie bezalternatywny. Jeżeli więc mamy przekraczać liberalizm, trzeba robić to z jego wnętrza. W jaki sposób? O tym przeczytacie w tece.

SPIS TREŚCI

Pressja redakcji

• Cezary Boryszewski – Sierota po Christianitas. Liberalizm marnotrawny

BLOKI GŁÓWNE

Liberalizm marnotrawny

Czym w ogóle jest liberalizm? Jakie są jego podstawowe wady? W tym bloku próbujemy rozsupłać to pojęcie

• Wojciech Piątek – Czym jest liberalizm? Szkic z historii idei
• Kamil Wons – Liberalizm to chrześcijańska herezja
• Mateusz Kukla – Panu Bogu świecę, a liberalizmowi ogarek
• Maciej Witkowski – Czy liberałowie wciąż potrafią wygrywać wojny?
• Maciej Cielecki – Kanye West nie jest wizjonerem. Liberalizm i sztuka

Inny liberalizm jest możliwy

Liberalizm nie jest złem wcielonym. Zastanawiamy się, jak skorygować praktykę liberalną oraz oddajemy głos samym zainteresowanym – intelektualistom identyfikującym się jako liberałowie

• Ankieta dla „Pressji”: co to znaczy być dziś liberałem? Odpowiadają prof. Jan Zielonka i Łukasz Warzecha
• Jan Rokita – W obronie tradycji liberalnej
• Więcej Tocqueville’a, mniej Rawlsa – Gabriel Czyżewski rozmawia z Janem Tokarskim
• Michał Rzeczycki – Liberalizm jest niestety bezalternatywny. Mocne i słabe strony komunitaryzmu
• Allan Bloom. Liberał, który wierzył w prawdę obiektywną – Przemysław Batorski rozmawia z prof. Piotrem Nowakiem

Liberalizm po polsku

W tym bloku analizujemy jak transformacją wpłynęła na polska tkankę społeczną, kreślimy korzenie polskich środowisk liberalnych i próbujemy odpowiedzieć na pytanie: jaki charakter powinno przyjąć państwo na czasy post-liberalne?

• Konstanty Pilawa – Projekt państwa rozwojowo-moralnego
• Jan Śpiewak – Zdradzona „Solidarność”. Źródła polskiego liberalizmu
• Wawrzyniec Rymkiewicz – Apologia Andrzeja Leppera. Esej o duszy III RP
• Marcin Kawko – Źródła popularności leseferyzmu wśród polskich katolików
• Michał Gawęda – Kryzys sądownictwa. Realizm prawny i sarmacka egzekucja
• Karolina Olejak – Kto się wstydzi wsi? Jungowski cień i polska polaryzacja
• Paweł Musiałek – Donald Tusk wampirem prawicy

Postliberalna republika technologiczna

Alternatywna prawica snuje wizje post-liberalnego porządku. Czy chrześcijanie powinni widzieć w niej sojusznika? Otóż nie. KNS-owi ostateczne bliżej jest do tradycji oświeceniowej, aniżeli pogańskich idei nowej prawicy

• Mikołaj Kwiatkowski – Nick Land. Intelektualny patron kontrrewolucji?
• Alexander Tyra – Neoreakcja to ślepa uliczka. W obronie tradycji oświeceniowej
• Przemysław Batorski – Peter Thiel i postliberalny kult jednostki
• Bp Antonio Staglianò – Peter Thiel źle interpetuje figurę Antychrysta
• Maciej Witkowski – Alt-rightowy ironista to młodszy brat ironicznego liberała

BLOKI DODATKOWE

Wonsa epitafium dla państwa narodowego

Kamil Wons jest autorem zasłużonym dla naszego czasopisma. Ten bloks stanowi  podsumowanie intelektualnej drogi autora. Państwo narodowe umiera. Co w zamian? Oczywiście republika

• Kamil Wons – To koniec: państwo narodowe umiera
• Kamil Wons – Koniec wolnych i równych społeczeństw. Nadciąga konflikt
• Kamil Wons – Co zamiast nowoczesnego państwa? Oczywiście republika

Raport ze stanu duszy AD 2026

Kultura jest rezonatorem tego, co gra w duszy człowieka. Przyglądamy się temu jaka muzyka brzmi we wnętrzu człowieka ponowoczesnego

• Jarema Piekutowski – Następca G.K. Chestertona? Kim jest Paul Kingsnorth?
• „Zielone pogrzeby”. Czy po śmierci można ratować planetę? – Dominika Tworek rozmawia z Michałem Rydlewskim
• Jan Kurowicki – Fantomowe ciało wuja
• Franciszek Ptak – Św. Karol de Foucauld. Patron dekadentów?
• Jan Fiedorczuk – Postapokalipsa według Leonarda Cohena

Misja, wizja, wartości

PAKIETY

26 zł PAKIET CYFROWY
Liberalizm jest dziś wszędzie, więc Ty możesz wszędzie wziąć ze sobą nasz sąd nad nim. Wybierając ten pakiet wspierasz wydanie i promocję pisma. Na początku lipca otrzymasz od nas przedpremierowo wersję PDF, a w połowie miesiąca, wraz z wysyłką papierowych egzemplarzy, wersje EPUB i MOBI.

68 zł PAKIET LIBERALIZM MARNOTRAWNY STANDARD
Liberalizm jest dzieckiem chrześcijaństwa, jego synem marnotrawnym. Przejął chrześcijańską wizję godności osoby, wolności sumienia i wyjątkowej wartości jednostki odrywając je jednak od ich religijnych źródeł. Co możemy z Tym zrobić? Dowiesz się z nowego numeru „Pressji”!

Wspierasz wydanie i promocję pisma. Po 17 lipca wyślemy papierowy egzemplarz do Twojego paczkomatu. Na adres e-mail otrzymujesz też przedpremierowo wersję PDF, a w połowie miesiąca: wersje EPUB i MOBI nowej teki.

77 zł KATOLIK PATRZY NA LIBERALIZM
Czy Kościół umie mądrze reagować na błędy swojego marnotrawnego syna? My próbujemy to robić w „Pressjach”, a papież Leon XIV – w swojej najnowszej encyklice. Wybierając ten pakiet po 17 lipca otrzymasz do wskazanego Paczkomatu papierowy egzemplarz nowych „Pressji”, a dodatkowo – drukowany egzemplarz polskiego wydania Magnifica humanitas. Wspierasz wydanie i promocję pisma. Na adres e-mail otrzymujesz przedpremierowo wersję PDF nowej teki, a w połowie miesiąca – jej wersje EPUB i MOBI.

90 zł PAKIET ARCHIWALNY: WSZYSTKIE STRACHY LIBERAŁÓW
To nie pierwszy raz, gdy w naszym środowisku bierzemy pod lupę kryzys liberalizmu i współczesnej demokracji. Wybierając ten pakiet otrzymujesz wraz z Liberalizmem martnotrawnym dwa archiwalne numery naszego pisma: Awaria systemu (teka 51/52) i Suma wszystkich strachów (teka 47/48). Pakiet otrzymasz do wskazanego Paczkomatu po 17 lipca, a na adres e-mail: przedpremierowo wersję PDF nowej teki, a w połowie miesiąca – jej wersje EPUB i MOBI.

111 zł LIBERALIZM PO POLSKU
W nowej tece wiele uwagi poświęcamy polskiemu liberalizmowi. Obok tekstów Jana Śpiewaka, Wawrzyńca Rymkiewicza, Jana Rokity czy rozmowy z Janem Tokarskim znajdziesz w niej też fragment książki „Nienawidzę ich!”. Wybierając ten pakiet po 17 lipca do wskazanego Paczkomatu otrzymasz nowe „Pressje” wraz z egzemplarzem głośnego reportażu Karoliny Olejak. Wspierasz wydanie i promocję pisma. Na adres e-mail otrzymujesz przedpremierowo wersję PDF nowej teki, a w połowie miesiąca – jej wersje EPUB i MOBI.

135 zł PAKIET Z „NARODOWYM SYSTEMEM EKONOMII POLITYCZNEJ”
W nowej tece nie zabraknie też spojrzenia na ekonomiczną stronę liberalizmu. Wybierając ten pakiet otrzymasz, obok nowych „Pressji”, polskie wydanie „Narodowego systemu ekonomii politycznej. Jak powstają potęgi gospodarcze” Friedricha Lista. Dorzucamy też dwie teki z pakietu archiwalnego – wszak zostały wydane w czasach, gdy prezesem Klubu Jagiellońskiego był dr Krzysztof Mazur, autor przedmowy i inicjator polskiego tłumaczenia tej ważnej książki. Masz co czytać do końca roku: to łącznie ponad 1300 stron lektury!

Pakiet wyślemy do wskazanego Paczkomatu po 17 lipca, a na adres e-mail: przedpremierowo wersję PDF nowej teki, a w połowie miesiąca – jej wersje EPUB i MOBI.

299 zł PAKIET ALL INCLUSIVE
Okazja dla najambitniejszych! Dołączasz do grona Wyjątkowych Darczyńców. Dostajesz wielką paczkę ze wszystkimi możliwymi publikacjami:
– nowe „Pressje”: Liberalizm marnotrawny
– dwie archiwalne teki: Awaria systemu i Suma wszystkich strachów
– encyklikę Leona XIV Magnifica humanitas
– książkę „Nienawidzę ich!” Karoliny Olejak
– książkę „Narodowy system ekonomii politycznej” Friedricha Lista

Pakiet wyślemy do wskazanego Paczkomatu po 17 lipca, a na adres e-mail: przedpremierowo wersję PDF nowej teki, a w połowie miesiąca – jej wersje EPUB i MOBI.

777 zł POWRÓT DO OJCA: PAKIET MECENASA
Każda podróż ma swój kres, a każda dobra opowieść prowadzi ostatecznie do pytania o źródła. Wybierając ten pakiet, wspierasz „Pressje” w poszukiwaniu idei zdolnych przekraczać doraźne spory i wracać do tego, co naprawdę fundamentalne. Wspierasz wydanie i promocję Liberalizmu marnotrawnego. Dołączasz do grona Mecenasów, Twoje nazwisko znajdzie się w kolejnej tece. Dodatkowo otrzymujesz wszystkie pozycje z pakietu ALL INCLUSIVE!

Pakiet wyślemy do wskazanego Paczkomatu po 17 lipca, a na adres e-mail: przedpremierowo wersję PDF nowej teki, a w połowie miesiąca – jej wersje EPUB i MOBI.

1500 zł LIBERALIZM MARNOTRAWNY W TWOIM DOMU / MIEŚCIE / PARAFII
Chcemy docierać tam, gdzie jeszcze nas nie było. Wybierając ten pakiet zostajesz Mecenasem „Pressji”, Twoje nazwisko znajdzie się w kolejnym numerze, otrzymujesz wszystkie pozycje z pakietu ALL INCLUSIVE. Dodatkowo przyjedziemy – po uzgodnieniu warunków i terminu – we wskazane przez Ciebie miejsce w Polsce na specjalne spotkanie promocyjne. Chcesz nas zaprosić do swojego miasta, parafii, wspólnoty, organizacji albo… do swojego domu? To opcja dla Ciebie!

Pakiet wyślemy do wskazanego Paczkomatu po 17 lipca, a na adres e-mail: przedpremierowo wersję PDF nowej teki, a w połowie miesiąca – jej wersje EPUB i MOBI.

kontakt: [email protected]

osobą kontaktową jest Malwina Krużyńska