Dzięki wysiłkom Klubu Jagiellońskiego przeprowadzono reformę, która powinna zwiększyć wpływ obywateli i ekspertów na stanowione w Polsce prawo. Czy faktycznie tak się stanie? W ramach nowego projektu będziemy to kontrolować! W ramach projektu „Sejm – nowe otwarcie” prowadzimy bieżący monitoring prawa stanowionego w polskim parlamencie. Informujemy o trwających konsultacjach społecznych, oceniamy jakość deklarowanych skutków regulacji i komentujemy powstające w Sejmie projekty. Zapisz się na newsletter, by śledzić nasze działania!

W grudniu 2025 wydaliśmy raport z podsumowaniem pierwszego roku działania systemu konsultacji społecznych. Zmiana sposobu stanowienia prawa przez Sejm to jedna z najpoważniejszych reform ostatnich lat. Projekty ustaw trafiają pod ocenę ekspertów i obywateli, którzy chętnie korzystają z tej możliwości. W pierwszym roku funkcjonowania systemu 135 ustaw oceniono ponad 80 000 razy.

[POBIERZ RAPORT]

W raporcie znajdą Państwo m.in.:

• wprowadzenie do problematyki partycypacji obywatelskiej,
• historię reformy Regulaminu Sejmu,
• statystyczne dane dotyczące wyników 135 konsultacji oraz uśredniony profil ich uczestnika,
• analizę siedmiu wybranych, najciekawszych w naszej opinii, przypadków legislacyjnych losów konsultowanych ustaw,
• 12 rekomendacji dalszych zmian i działań w zakresie partycypacji obywatelskiej w procesie stanowienia prawa, w tym konkretne wskazówki jak niewielkim nakładem sił system konsultacji mógłby zostać udoskonalony,
• poza raportem udostępniamy również tabelę podsumowującą wyniki konsultacji 135 pierwszych ustaw. Zachęcamy do korzystania z niej, a także zgłaszania nam ewentualnych zidentyfikowanych błędów i omyłek!

O co chodziło w tej reformie?

W 2021 roku Klub Jagielloński sformułował postulat kompleksowej reformy procesu stanowienia prawa obejmującą m.in. zmianę Regulaminu Sejmu i objęcie projektów poselskich wymogami opracowywania oceny skutków regulacji (OSR) i konsultacji społecznych. Rząd PiS uwzględnił nasze postulaty w ostatecznym kształcie polskiego Krajowego Planu Odbudowy i przyjął go w uchwale Rady Ministrów. Następnie Komisja Europejska wpisała te postulaty na listę tzw. „kamieni milowych”. Po zmianie władzy reforma została przeprowadzona. Od 31 października 2024 prawo w Sejmie powstaje na nowych zasadach: z udziałem obywateli i w oparciu o profesjonalne, eksperckie prognozy wpływu projektowanych zmian na rzeczywistość społeczno-gospodarczą.

Co się zmieniło?

• kluby poselskie otrzymały środki na ekspertów odpowiedzialnych za tzw. DSR, czyli deklarowane skutki regulacji,
• (prawie) każdy projekt poselski, prezydencki i obywatelski jest kierowany do otwartych konsultacji, w których może wziąć udział każdy obywatel,
• Kancelaria Sejmu tworzy – na podstawie wiedzy własnej, DSR i konsultacji – profesjonalną ocenę skutków regulacji (OSR),
• powstał internetowy system do konsultacji: z logowaniem przez Profil Zaufany, prosty formularz i przejrzyste raporty dot. każdej ustawy.

Co robimy w ramach projektu?

• W 2025 i 2026 opracujemy i wydamy raporty roczne podsumowujące skutki reformy procesu stanowienia prawa w Sejmie,
• opublikujemy co najmniej 18 artykułów eksperckich komentujących konsultowane projekty ustaw,
• co miesiąc publikować będziemy legislacyjne podsumowanie miesiąca,
• przygotujemy co najmniej cztery pogłębione stanowiska Klubu Jagiellońskiego w konsultacjach szczególnie istotnych z naszej perspektywy projektów ustaw.
• będziemy prowadzić działania promocyjne i edukacyjne,
• o konsultacjach, raportach, nowych projektach i naszych materiałach informować będziemy w newsletterze skierowanym do organizacji pozarządowych i zainteresowanych obywateli, do którego możesz się zapisać na górze tej strony.

Co robimy poza tym w temacie legislacji?

Ze środków własnych, w ramach programu rozwoju wolontariatu finansowanego ze środków NIW-CRSO oraz dzięki wsparciu Darczyńców Klubu uruchomiliśmy wakacyjne praktyki legislacyjne dla studentów pod hasłem Prawo dla dobra wspólnego. To dodatkowe działanie, które służy tym samym celom, ale nie jest finansowane ze środków przyznanych nam na projekt Sejm – nowe otwarcie.

Do udziału w programie zgłosiło się ponad 60 osób! Połowę z nich zaprosiliśmy do udziału w realizacji praktyk. W ich ramach od lipca do września będziemy organizować seminaria z zaproszonymi gośćmi, organizować cotygodniowe zamknięte spotkania w toku których omawiamy pojawiające się w parlamencie ustawy, będziemy pracować nad dodatkowymi artykułami i ekspertyzami. Na zwieńczenie programu planujemy spotkanie w Sejmie z udziałem doświadczonych parlamentarzystów czterech różnych partii.

Jeżeli cenisz takie działania – dołącz do grona Darczyńców Klubu! Możesz to zrobić ustawiając stałe lub jednorazowe zlecenie przelewu na numer konta 47 1020 2892 0000 5102 0582 9454 , a w tytule przelewu wpisz: „darowizna na cele statutowe + praktyki legislacyjne + adres e-mail”. Możesz też wesprzeć nas szybkim przelewem on-line lub BLIKiem korzystając z poniższego formularza.

Co zrobić, by dowiedzieć się więcej?

Śledź nasze publikacje i działania w temacie, najlepiej zapisując na newsletter. Przeczytaj artykuł komentujący zmianę Regulaminu Sejmu oraz podsumowanie działań rządu Koalicji 15 Października w zakresie stanowienia prawa w 2024 roku.

Możesz sięgnąć też po bardziej obszerne materiały: raport „Jak wydamy ponad 100 miliardów? Ocena projektu Krajowego Planu Odbudowy”, gdzie w rozdziale Komponent, którego zabrakło sformułowaliśmy założenia reformy. Polecam też zapoznanie się z wydaną przez Sejm RP publikacją „Cel: lepsze prawo. Reforma Regulaminu Sejmu z 26 lipca 2024 r. z perspektywy pierwszych miesięcy obowiązywania”, gdzie znajdziecie szereg materiałów wprowadzających do tematu.

Poniżej znajdziesz listę naszych tekstów związanych z wdrożeniem reformy Regulaminu Sejmu RP, parlamentarnym procesem legislacyjnym oraz monitoringiem systemu konsultacji publicznych. Nie wszystkie zostały sfinansowane ze środków NIW-CRSO: sprawdź informację pod każdym z tekstów! Niektóre z nich powstały przed rozpoczęciem projektu Sejm – nowe otwarcie, inne są pośrednim efektem jego realizacji oraz są finansowane i realizowane w ramach zasobów własnych Klubu Jagiellońskiego.