Spis treści

PRESSJA REDAKCJI

Paweł Rojek
Koniec imperium?

Co się dzieje w Rosji? Czy agresja wobec Ukrainy jest początkiem nowej fazy imperialnej historii Rosji, czy może końcem wielonarodowego państwa rosyjskiego? Próbujemy pokazać, że współczesna Rosja staje się coraz bardziej krajem narodowym, co za tym idzie, rezygnuje z prawdziwych ambicji imperialnych. Zajęcie Krymu jest więc przedśmiertną konwulsją, a nie skurczem porodowym rosyjskiego imperium.

EURAZJATYZM I INSULARYZM

Przedstawiamy dwa dominujące nurty rosyjskiego myślenia: neoimperialny eurazjatyzm i postimperialny ostrowitanizm, czyli insularyzm. Wiele wskazuje na to, że dzisiejsza rosyjska elita myśli jednak w kategorii Rosji-Wyspy, a nie Rosji-Eurazji. Piotr Sawicki.

Piotr Sawicki
Idee i drogi eurazjatyzmu

Zaczynamy od idei rosyjskich emigrantów. Jeden z głównych ideologów eurazjatyzmu opowiada o jego źródłach i rozwoju. Tekst powstał na zamówienie redakcji polskiego przedwojennego „Przeglądu Współczesnego”. Pierwsza część ma charakter historyczny, druga – systematyczny.

Piotr Sawicki
Eurazjatyzm jako projekt historyczny

Druga część obszernego przedstawienia eurazjatyzmu. Dziś tekst ten uznawany jest w Rosji za jeden z najważniejszych manifestów ruchu. Eurazjatyzm miał zastąpić komunizm po upadku Związku Sowieckiego.

Aleksander Dugin
Geopolityczna przyszłość Polski

Kluczowy fragment legendarnej książki Podstawy geopolityki. Klarowne przedstawienie programu odbudowy rosyjskiego eurazjatyckiego imperium. Dugin uznawany jest często za doradcę Putina, ale tak naprawdę ostatnio coraz bardziej staje się jego zażartym krytykiem.

Wadim Cymburski

Wyspa Rosja

Wpływowy manifest insularyzmu. Zapomnijmy o eurazjatyzmie. Rosja powinna cieszyć się z upadku imperium sowieckiego, gdyż dopiero teraz może zacząć żyć własnym życiem. Historia zatoczyła koło, wróciliśmy do XVI wieku. Rosjanie mogą uniknąć błędu przodków i powstrzymać zgubną ekspansję poza własną platformę kulturową.

Władisław Surkow
Nacjonalizacji przyszłości

Jeden z najważniejszych tekstów o suwerennej demokracji, która stała się główną podstawą ideologiczną reżimu Putina. Surkow jest o wiele bliższy Cymburskiemu niż Sawickiemu. Dlatego zresztą Dugin uważa go za swojego śmiertelnego wroga.

Paweł Rojek
Geopolityka i imperializm

Krótkie omówienie trzech głównych nurtów współczesnego myślenia rosyjskiego: atlantyzmu, eurazjatyzmu i insularyzmu. Putin jest tak naprawdę postimperialnym insularystą, a nie eurazjatyckim neoimperialistą. Świadczy o tym doktryna rosyjskiego świata, która uzasadniała aneksję Krymu.

Piotr Kaszczyszyn
Rosja trzech Rzymów

Analiza rosyjskiej filozofii państwa. Rosja w swoich dziejach nawiązywała do imperialnych idei świeckiego Pierwszego Rzymu i religijnego Drugiego Rzymu, sformułowała też izolacjonistyczną koncepcję prawosławnego Trzeciego Rzymu. Czym jest dziś? Czym może stać się jutro? Cymburski pasuje chyba do Pierwszego, a Dugin do Trzeciego Rzymu.

Paweł Musiałek
Geoekonomia, głupcze!

Czy Rosja kieruje się interesami czy ideami? W obu wypadkach jest twardym graczem, ale lepiej chyba mieć sąsiada zaprzątniętego rozwojem gospodarczym niż budową eurazjatyckiego imperium.

EKSPRESSJE

Wiersze w wyborze Krzysztofa Szeremety, opowiadanie w wyborze Adama Leszkiewicza.

Maciej Dobrzański
Z kronik kamienicy: poniemieckość; tak bym to widział

Rafał Różewicz
Czynne z powodu, że otwarte; Wertując Empik; U Rtica Dioica

Jacek Lendzioszek
Śmierć ryby

Rzadko publikujemy opowiadania, ale jeśli już to robimy, to mówią one o performerach występujących z rybami.

STAŁA PRESSJA

Tym razem zmiana, Jerzy Braun. W kolejnym numerze znów Zbigniew Warpechowski.

Jerzy Braun
Trudności i perspektywy ewangelizacji Indii

Zaskakująca rozprawa polskiego mesjanisty o dialogu międzyreligijnym. Dokładniej, o możliwości nawrócenia Hindusów. W archiwum Kazimierza Brauna, które przechowywane jest w redakcji „Pressji”, zachował się także angielski przekład tej rozprawy

Uzupełnienia, komentarze, polemiki i glosy do poprzednich tek.

Juliusz Gałkowski
Forma rozbita

Komentarz do teki „Pressji” Forma polska, odpowiedź na krytykę Łukasza Garbala i przede wszystkim glosa do Ślubu Gombrowicza.

Zbigniew Bomert
Bezinteresowna miłość i ekonomia trynitarna

Jak się okazuje, ślady koncepcji ekonomii trynitarnej Marcina Kędzierskiego można odnaleźć w siedemnastowiecznym sporze o motywy miłości Boga między dwoma francuskimi biskupami: Jacques’em Bénignem Bossuetem a François Fénelonem.

Macin Karas
Dwie monarchie Chrystusa i kult cargo

Uzupełnienie do naszych ostatnich intronizacyjnych „Pressji”. Jakiego rodzaju królem jest Chrystus, tradycyjnym czy konstytucyjnym? I co się dzieje, jeśli tron pozostaje pusty?

KOMPRESSJE

Marcel H. Van Herpen, Putinizm (Paweł Rojek)

China Miéville, Miasto i miasto (Piotr Wójcik)

Karol Ludwik Koniński, Pisma polityczne (Piotr Klimowski)

Eric Voegelin, Świat polis (Tomasz Kurzydło)

PERRYSKOP

Zwięzłe krytyczne omówienia najlepszych polskich czasopism intelektualnych.

„FRONDA” 2014, NR 72 (Piotr Kaszczyszyn)

„NOWA EUROPA WSCHODNIA” 2014, NR 2 (Aleksandr Dzidovski)

„POLONIA CHRISTIANA” 2014, NR 39 (Piotr Kaszczyszyn)

„PRZEGLĄD POLITYCZNY” 2014, NR 125 (Piotr Wójcik)

„RZECZY WSPÓLNE” 2014, NR 16 (Rafał Gawlikowski)

„TEOLOGIA POLITYCZNA” 2013/2014, nr 7 (Stanisław Starnawski)

Bibliografia

Biografia

Summary (Grzegorz Lewicki)

РЕЗЮМЕ. КОНЕЦ ИМПЕРИИ? (Павел Роек)

Artykuł wstępny do tej teki, opublikowany w „Do Rzeczy”, został natychmiast przetłumaczony przez portal InoSMI.ru, zajmujący się monitorowaniem zagranicznej prasy. Korzystamy z okazji, by przedrukować go tu jako rosyjskie streszczenie teki.