Teka 26-27: Posteuropa

Spis treści

Pressja Redakcji

Jan Maciejewski, Krzysztof Mazur

Chrześcijańska Posteuropa?

Jak Polacy powinni postępować w UE? Tak jak KOR w PRL. Tworzyć komitety, a nie palić je, korzystać ze swoich praw, nie dać się zastraszyć.

Czym jest Posteuropa?

„Posteuropa” – tak nazywamy heterogeniczną formację, która powstała na gruzach oświeceniowego projektu, mającego zastąpić chrześcijaństwo. Formacja ta nie jest może chrześcijańska, nie jest też jednak sekularna. Omawiamy europejską heterogeniczność na poziomie geograficznym, instytucjonalnym, dyskursywnym i symbolicznym.

Witold Wilczyński

Europa: geograficzna wspólnota ducha

Europa to nie kontynent, lecz cywilizacja i region. Skąd bierze się jej zróżnicowanie? Z równoleżnikowego ułożenia pasm górskich, bliskości wód wnikających w głąb lądu i łagodzącego wpływu Prądu Zatokowego.

Krzysztof Szczerski

Wewnętrzna sprzeczność jako istota integracji europejskiej

Współczesna Unia to oksymoroniczny twór, w którym przestały funkcjonować prawa klasycznej logiki. To jednak nie słabość, lecz siła Europy. Musimy nauczyć się w niej funkcjonować.

Wojciech Czabanowski

Europejska dialektyka

Nie ma jednej debaty o tożsamości europejskiej. Toczy się ona aż na pięciu poziomach: wyznaniowym, religijnym, sekularnym, formalnym i wreszcie queerowym. Chrześcijaństwu zagrażają islam, New Age i sekularyzm, a nie formalizm polityczny i queer.

Piotr Sawczyński

Jak pogodzić się z religią?

Demokracja liberalna obmyśla, co począć z religiami, których nie udało się wyeliminować ze sfery publicznej. Dochodzić z nimi do konsensu czy raczej dopuszczać do agonu? Jedno jest pewne: oba modele mają wyraźnie postsekularny charakter. Możemy odetchnąć z ulgą.

Wojciech Łysek

Wieniec z gwiazd dwunastu

Posteuropejską niespójność widać nawet w symbolice. Ta flaga… Co to w ogóle jest? Wieniec apokaliptycznej niewiasty (Ap 12: 1), dwanaście znaków zodiaku czy tarcza zegara?

Jak żyć w Posteuropie?

Skoro Europa jest już postsekularna, a nie sekularna, to jak mają się w niej zachowywać chrześcijanie? Zwalczać brukselską bestię, przejmować w niej władzę czy tylko aplikować o granty?

Karol Wilczyński

Katedra, sześcian i kryształ

UE nie jest ani katedrą, ani sześcianem z sugestywnej metafory George’a Weigela (2005). To raczej kryształowy pałac (Sloterdijk 2011), którego nie powinniśmy zbyt pochopnie obrzucać kamieniami.

Paweł Rojek

Zemsta Papieża

Socjologiczny i teologiczny komentarz do programu rechrystianizacji Europy sformułowanego przez Jana Pawła II (2003). Papież proponował strategię oddolną, wewnętrzną i salinarną.

Błażej Skrzypulec

Chrześcijańskie strategie w UE

Pamiętacie przypadek Rocco Buttiglionego? Wynika z niego, że chrześcijanie powinni uciekać do przodu i forsować formalizm polityczny.

Grzegorz Lewicki

Gra w Europę

Unia to wielka arena, na której toczy się walka między memami. Co zrobić, by nasze memy wygrały? To proste: działać społecznie, zarabiać i wychowywać dzieci.

Paweł Kostecki

Robercie Schumanie, módl się za nami!

Modliliście się kiedyś za wstawiennictwem Sługi Bożego Ojca Europy? Paweł Kostecki przedstawia sylwetkę tego dzielnego człowieka, który wszedł w tryby europejskiej polityki i jakoś dał sobie radę.

Krakowski kredens

W tej tece wyjątkowy Kredens. Zamiast tradycyjnego wywiadu z którymś z krakowskich profesorów sensacyjny tekst śledczy o tajemniczym miesięcznym pobycie Włodzimierza Sołowjowa w Krakowie.

Wiaczesław Moisiejew

„W Krakowie żyłem bezładne, choć cnotliwie”. Tajemnica „krakowskiej sprawy” Włodzimierza Sołowjowa

Gdzie się zatrzymał? Z kim się spotykał? Kim był jego tajemniczy bratanek? Współczesny rosyjski filozof na tropie swojego rodaka sprzed stu lat.

Ekspressje

Dział poezji i krytyki literackiej. Wiersze wybiera dla nas Krzysztof Koehler. Zachęcamy do nadsyłania propozycji.

Zdzisław Mikłaszewicz

Wiersze (II)

Druga część wyboru wierszy warszawskiego poety i finansisty.

Kultura to prawo narodu do istnienia

Z Profesorem Markiem Busiem rozmawia Marta Kwaśnicka

Trzeci wywiad z romantycznej serii, która dotąd ukazywała się w piśmie „Czterdzieści i Cztery”. Tym razem krakowski literaturoznawca opowiada o Norwidzie, autorze „Promethidionów, Zwolonów i innych andronów”.

Paweł Grad

Szekspir i sekularyzacja

Brawurowa interpretacja Ryszarda II przez pryzmat teorii Charlesa Taylora (2007) i Ernsta Kantorowicza (2007).

Arkady Saulski

Mój Zgred

Czytaliście już najnowszą powieść Rafała Ziemkiewicza? Saulski, wielki miłośnik „Ziemniaka”, radzi, by zajrzeć raczej do którejś z jego wcześniejszych książek. Zgred nie bardzo mu się udał.

Artyści, prawo, religia

Cała Polska żyje sprawą Holocausto-Nergala… Phi! My analizujemy prawdziwy artystyczny hardkor: Trzy noce, trzy obrazy Felixa Müllera, Wizje ekstazy Nigela Wingrove’a i Apokalipsę Ottona Mühla.

Łukasz Białkowski

Człowiek pogryzł psa

Niby dlaczego artysta ma cieszyć się szczególnymi przywilejami? Kantowska formuła geniusza, któremu rzekomo wolno więcej, już dawno została skompromitowana. Precz z „wolnością artystyczną”!

Ireneusz C. Kamiński

Prawo wobec twórczości artystycznej

Analiza kontrowersyjnych spraw przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. To wcale nie jest tak, że Strasburg zawsze broni gorszycieli.

Błażej Skrzypulec

Kościół, LIPA i artyści

LIPA to po prostu liberalizm + intelektualizm + progresizm. Skrzypulec krytycznie omawia książkę Cezarego Kościelniaka (2010) o nowych krytykach Kościoła.

Kultura pamięci

„Kultura pamięci” to krakowska odpowiedź na warszawską „politykę historyczną”. Prezentujemy materiały związane z programem Kultura pamięci − tożsamość Małopolski. Mamy nadzieję, że będziemy jeszcze wracać do tej problematyki.

Stanisław Kracik

Kultura pamięci, tożsamość Małopolski

Głośne wystąpienie Wojewody Małopolskiego inaugurujące Program. Pamięć o Janie Pawle II i Solidarności wzmacnia nasz kapitał społeczny i pomaga reformować kraj.

Wojciech Baliński

Kultura pamięci i wychowanie patriotyczne

Jeden z twórców koncepcji kultury pamięci wyjaśnia, czym różni się ona od polityki historycznej, i opowiada o osiągnięciach małopolskiego Programu.

Andrzej Madej

Potrzebujemy nowego święta

Poszukujemy punktu podparcia, by poruszyć ziemię. Takim punktem może być 10 czerwca, dzień w którym Papież bierzmował na Błoniach nasze dzieje.

Jerzy Lackowski

Kłopoty szkół z patronami

Dyrektorzy szkół często nie rozumieją, jak ważną rolę wychowawczą może odgrywać patron szkoły. Trudno się jednak temu dziwić, skoro w III RP przez lata świadomie lekceważono wspólną pamięć.

Andrzej Nowak

Świnie i myszy w Fabryce Schindlera

Ostra krytyka ekspozycji Muzeum Historii Miasta Krakowa. Jej autorzy, świadomie lub nie, wspierają najgorsze stereotypy o Polakach.

Jacek Salwiński

Kraków czasu okupacji na Lipowej 4

Przedstawiciel Muzeum broni twórców wystawy w Fabryce Schindlera przed krytyką Profesora Nowaka. Ich celem nie była walka ze stereotypami, lecz upamiętnienie ofiar.

Nauki dla społeczeństwa

Nauki społeczne mogą odmienić oblicze ziemi. Nie zrobią tego jednak, jeśli będą się zamykać w salach wykładowych. Jak może wyglądać współpraca naukowców z biznesem i polityką?

Wojciech Przybylski

Halo! Ktoś za to płaci!

Wykładowcy i studenci nauk społecznych muszą w końcu zrozumieć, że powinni przynosić jakieś pożytki społeczeństwu. Niech naukowcy prowadzą badania społeczne, zakładają spółki, tworzą think tanki lub chociaż bawią się klockami Lego-Logos.

Wojciech Przybylski

Nézőpont Intézet

Fascynująca opowieść o Agostonie Mrázu, młodym doktorancie nauk politycznych, który utorował Viktorowi Orbanowi drogę do władzy.

Monika Sitarz

Instytut Sobieskiego

Nie mniej ciekawa historia Jana Filipa Staniłki, młodego doktoranta filozofii, wieloletniego redaktora „Pressji”, na razie bez szczęśliwego zakończenia.

Ex oriente lux

Czego możemy się nauczyć od rosyjskich filozofów: Włodzimierza Sołowjowa, Pawła Florenskiego, Aleksieja Łosiewa? Czy ich szalone idee są ożywcze, czy raczej niebezpieczne?

Paweł Florenski

Obrona geocentryzmu

Szokująca rehabilitacja kosmologii Ptolemeusza za pomocą współczesnej fizyki. Florenski opublikował ten tekst bez cenzury w 1922 roku i zaraz potem trafił do łagru. Do tego tekstu odwołują się dalej Michael Hagemeister i Jelena Twierdisłowa.

Artur Mrówczyński-Van Allen

Rosyjscy myśliciele i Europa dziś

Programowe wystąpienie znawcy myśli rosyjskiej z Grenady. Rosyjscy filozofowie z przełomu XIX i XX wieku mogą pomóc współczesnej Europie, a ich myśl jest podobna do współczesnej Radykalnej Ortodoksji.

Michael Hagemeister

Nowe średniowiecze Pawła Florenskiego

Głośny artykuł niemieckiego slawisty. Nie ma się co tak zachwycać Florenskim. Był to wstecznik, przeciwnik Kanta, a na dodatek straszliwy antysemita.

Jelena Twierdisłowa

Blask prawdy. Poezja Jana Pawła II i prawosławie (2)

Druga część erudycyjnego eseju, w którym autorka, tłumaczka Jana Pawła II na rosyjski, wskazuje na podobieństwo myśli poety Karola Wojtyła, uczonego Pawła Florenskiego i wizjonera Daniiła Andriejewa.

Repressje

Dział polemik. Tym razem spór o 24. tekę „Pressji” i dokończenie dyskusji wokół rewolucji angielskiej.

Mikołaj Firlej, Paweł Grad

Król nie umiera nigdy!

Dwaj młodzi warszawscy krytycy atakują redakcję „Pressji”.

Jędrzej Grodniewicz, Karol Wilczyński

Karol, król który pozostał prorokiem

Dwaj młodzi krakowscy redaktorzy odpowiadają młodym warszawskim krytykom.

Piotr Musiewicz

Czego nie dostrzegli wigowie?

Odpowiedź na odpowiedź Zabdyr-Jamroza na krytykę Musiewicza. Poszło o artykuł z 14. teki „Pressji” (Zabdyr-Jamróz 2008).

Michał Zabdyr-Jamróz

Chwalebna Rewolucja i liberalny konsens

Chwalebne zakończenie trzymającej w napięciu dyskusji. Panowie nie doszli do konsensu.

Kompressje

Dział recenzji. Książki europejskie, filozoficzne, teologiczne, historyczne…

J. Kłoczowski, Nasza tysiącletnia Europa (Łukasz Jasina)

H. Grzymała-Moszczyńska, A. Kwiatkowska, J. Roszak (red.), Drogi i rozdroża. Migracje Polaków w Unii Europejskiej (Rafał Cekiera)

K. Marulewska (red.), Teoria i praktyka polityczna Marka Aureliusza (Karol Wilczyński)

M. Tracz-Tryniecki, Myśl polityczna i prawna Alexisa de Tocqueville (Mateusz Kędzierski)

S. Ber Stambler, F. Memches, Ekonomia w judaizmie (Stanisław Ruczaj)

P. Sikora, Logos niepojęty (Paweł Rojek)

S. Cat-Mackiewicz, Polityka Becka (Łukasz Miłek)

Z. Wojnarowski, Miraż (Adam Leszkiewicz)

Perysskop

Niestrudzenie czytamy intelektualne periodyki. Po recenzji naszej ostatniej teki na portalu Fronda.pl zrozumieliśmy, że kto sieje wiatr, ten zbiera burzę.

„Arcana” 2011, nr 101 (Adam Leszkiewicz)

„Fronda” 2011, nr 60 (Sebastian Gałecki)

„Krytyka Polityczna” 2011 (Jan Maciejewski)

„Liberte!” 2011, nr 9 (Karol Wilczyński)

„Literatura na świecie” 2011, nr 7–8 (Adam Leszkiewicz)

„Nowe Państwo” 2011, nr 10 (Bartłomiej Malik)

„Nowy Prometeusz” 2011, nr 1 (Bartłomiej Malik)

Greg Levitz

Pokalanie (2)

Biegający po lesie patriotyczny dresiarz spotyka sportowców. Zaskakujący komentarz do poprzedniej teki „Pressji” I <3 Lewica.

Tadeusz Pietkiewicz

Ю-651 opowiada (5)

Dalszy ciąg łagrowych wspomnień emeryta ze Słupska.