Spis treści

Pressja Redakcji

Anna Krzynówek

Sprawiedliwość

Bywają takie kłopotliwe pojęcia, których racja bytu wydaje się polegać na wprowadzaniu użytkownika języka w konfuzję i zakłopotanie. Sprawiedliwość bez wątpienia do tej kategorii należy.

Krzysztof Mazur

Pomiędzy proceduralnym a materialnym rozumieniem sprawiedliwości

Pierwotnie sprawiedliwość była rozumiana materialnie jako zbiór norm odkrywanych, a nie ustanawianych przez jednostki.  Wraz z kwestionowaniem istnienia jakichkolwiek „norm wyższego prawa” rozumienie tego terminu stało się na wskroś indywidualistyczne i nominalistyczne.

Michał Araszkiewicz

Czy wolny rynek jest sprawiedliwy?

Czy wolny rynek jest sprawiedliwy? Z punkt widzenia legalistycznej teorii sprawiedliwości – tak.  Wydaje się jednak, że wobec owej teorii można wysunąć szereg poważnych argumentów.

Marek Przychodzeń

Sprawiedliwość polityczna

Każdy ustrój społeczny promuje określony sposób życia, w rzeczy samej stanowi powszechny sposób życia. Pytanie o to, jaki sposób życia powinien być promowany, to zatem również pytanie o sprawiedliwość. Co do tego zaś, który sposób życia jest najlepszy, panuje bezustanny spór, który przenosi się również na życie społeczne.

Kamil B. Kuś

Dike, nomos, hybris, czyli słów parę o sprawiedliwości

Dorobek starożytnej Grecji jest uważany za źródło naszej cywilizacji. Od nich dziedziczymy również pojęcie sprawiedliwości. Czym była ona dla Greków, a czym jest dla nas?

Kamil Sokołowski

Prawo, wolność, sprawiedliwość

Sprawiedliwość to cecha złożoności niezdeterminowanej – to jej uporządkowanie w ten z możliwych sposobów, który jest zgodny z przyjętą normą. Wspólnoty są zaś niejednorodnymi, niezdeterminowanymi strukturami niejednorodnych, niezdeterminowanych elementów – ludzi. Dlatego właśnie sprawiedliwości można szukać zarówno w człowieku, jak i w relacjach międzyludzkich.

Aneta Gawkowska

Czy to jest prawość, czy to jest kochanie? O sprawiedliwości według nowego feminizmu

Najprostsza i najbardziej klasyczna definicja sprawiedliwości mówi, że sprawiedliwe jest danie każdemu tego, co mu się należy. A co należy się człowiekowi? Podobno ni mniej, ni więcej, tylko miłość. Według założeń teologii katolickiej, którą przyjmują nowe feministki, człowiek został stworzony z miłości i dla miłości.

Błażej Skrzypulec

Emancypacja a struktura społeczna

Fakt, że kobiety w społeczeństwach kultury zachodniej były (a w wielu przypadkach wciąż są) dyskryminowane, nie budzi specjalnych kontrowersji. W Poniższym tekst jest próbą charakterystyki modelu dyskryminacji kobiet. Posłuży to wykazaniu, iż żaden z ogólnych sądów mówiących, że „emancypacja poprawia sytuację kobiet” lub głoszących: „emancypacja jest dla kobiet szkodliwa”, nie może być w prosty sposób uznany za prawdziwy.

Tomasz Tabaszewski

Bić albo nie bić – oto jest pytanie, czyli problem samoistności obrony koniecznej na tle stanu wyższej konieczności

W sytuacji bezprawnego zamachu obrońca ma prawo do użycia siły, a nawet do zabicia napastnika, czyli do realizacji prawa do życia. Natomiast agresor ma, wynikający również z prawa do życia, obowiązek przyjąć działanie obronne napadniętego i raczej dać się zabić, niż stać się mordercą. Życie napastnika, w sytuacji agresji, nie podlega etyczno-prawnej ochronie i może zostać mu odebrane w trakcie obrony, bez naruszenia prawa do życia tegoż napastnika.

Marta Soniewicka

Problem sprawiedliwości karania w wymiarze społecznym i metafizycznym

Zdaniem Friedricha Nietzschego sprawiedliwość w naszej kulturze opartej na fundamentach judeochrześcijańskich jest postrzegana w sensie
retrybutywnym. Innymi słowy, sprawiedliwość jest formą zemsty i odpłaty, którą przejęło państwo. Retrybutywizm powrócił tryumfalnie do filozofii prawa, gdzie przeżywa dziś swą drugą młodość dzięki takim filozofom jak Herbert L.A. Hart czy John Rawls.

Radosław Strzelecki

Pułapka na ofiarnego

Cierpimy z niedostatku dobra. Czy można ucierpieć przez jego nadmiar? Czy w obliczu nadmiaru zła, które cierpimy, można w ogóle sensownie
mówić o możliwości nadmiaru dobra i bać się tego nadmiaru? Jeśli tak, to z jakiej działoby się to przyczyny?

Barbara Sokołowska

Kilka refleksji na temat sumienia

Sumienie funkcjonuje na prawach sądu, rozstrzyga o kategorii czynu, to adwokat nie żądający zapłaty, surowy trybunał.

Opressje krajowe

Wojciech Przybylski

Dziesięć punktów na temat idei sprawiedliwości w polskiej polityce

Liderzy PiS wobec odkrycia, że nie da się eksploatować poczucia skrzywdzenia w oparciu o same tylko kwestie lustracyjne i uwłaszczenie
w nowym systemie ludzi PRL, sięgnęli po podstawowy socjalistyczny arsenał argumentów pt. „biedni wykorzystywani przez bogatych”.
Tym samym jednoznacznie określili się po stronie tych, których w terminologii transformacyjnej określa się jako loosers.

Opressje zagraniczne

Czesław Porębski

Sprawiedliwy porządek międzynarodowy

Sprawiedliwy porządek międzynarodowy? Czyż ma sens zastanawianie się nad czymś takim, skoro w sprawach międzynarodowych nie tylko nie ma
dziś żadnego sprawiedliwego porządku, ale na naszych oczach rozpadają się ostatnie resztki porządku jakiegokolwiek? Tak.

Krzysztof Szczerski

O sprawiedliwości w relacjach międzynarodowych – kilka uwag

Czy stosunki między państwami mogą opierać się na zasadzie sprawiedliwości, czy też mamy w tym przypadku do czynienia raczej z kategoriami
odnoszącymi się do siły, przewagi, hegemonii i woli mocarstwowej, które powodują, że zasady dyktują tutaj zwycięzcy, a nie ogólnie przyjęte normy?
Na tak postawione pytanie odpowiedź oczywiście nie jest prosta. Poniższe kilka myśli stanowić może jedynie zachętę do samodzielnych poszukiwań i refleksji w dyskusji nad kształtem współczesnych stosunków globalnych.

Marek Kornat

Sprawiedliwość międzynarodowa i racje moralne  jako argumenty w polityce zagranicznej Polski Odrodzonej (1918–1939)

Pojęcie sprawiedliwości w stosunkach międzynarodowych ma dwa wymiary i dwie treści. W pierwszym wymiarze pojęcie to przybiera postać idei
sądownictwa w stosunkach międzynarodowych. Jest ono związane z koncepcjami arbitrażu i pokojowego rozstrzygania sporów między państwami.
drugie rozumienie tego pojęcia ma ścisły związek z przekonaniem, że w stosunkach między państwami i narodami obowiązują zasady etyki, że stosunkami tymi rządzą nie tylko przemoc, siła i interesy, ale także wartości etyczne.

Maciej Brachowicz

USA wobec sądów międzynarodowych: wyjęci spod prawa?

Państwo, które z jednej strony pod hasłami krzewienia demokracji i praw człowieka (do których wróciło za Cartera) obala dyktatorską władzę w Iraku, a z drugiej strony wycofuje się z działań i finansowania międzynarodowych instytucji odpowiedzialnych za ochronę praw człowieka i umacnianie demokracji, musi stwarzać dziwne wrażenie.

Michał Zabdyr-Jamróz

Sprawiedliwość społeczna made in USA

Gdyby budować swój obraz rzeczywistości i obecnych w niej podziałów na podstawie samych tylko debat między intelektualistami, można by odnieść wrażenie, że zasadniczy antagonizm między USA a UE – między „Amerykańskim Snem” a tym „Europejskim” – zachodzi w materii polityki społecznej. Wielu myślicieli sugeruje lub wyraża wprost: USA nie realizuje ona (ani ideologicznie, ani systemowo) ideałów sprawiedliwości społecznej. jednak
nic nie jest takie, jak się wydaje.

Repressje

Michał Bizoń

Wojna sprawiedliwa w myśli Pawła Włodkowica

Dzieło Włodkowica, zwłaszcza zaś jego prace związane z procesem przeciwko Falkenbergowi na soborze w Konstancji, można bez wątpienia uznać za fundament współczesnego prawa międzynarodowego.

Michał Wenklar

Historia przed sądem

Francuskich – a możemy powiedzieć ogólniej: europejskich – komunistów, nie interesowała prawda. „Prawdą” była dla nich wykładnia partii. Jean-Paul Sartre twierdził w słynnej polemice z Albertem Camusem, że nawet jeśli wiadomości o sowieckich łagrach są prawdziwe, to dla dobra idei trzeba tę prawdę ukrywać, by nie siać zamętu w robotniczych sercach.

Fotoreportaż

Wojtek Wójcik

Stung Meanchey – wysypisko śmieci w Phnom Pehn (Kambodża)

Na wysypisku żyje ponad 2000 osób, w tym 600 dzieci. Zbierając odpady, głównie plastik, ludzie zarabiają dziennie ok. 4000–5000 realów (równowartość 1–1,5 $).

Ekspressje

Iwan Kulik

Moi bracia bandyci

Zuzanna Ogorzewska

H2pO, Czarny Pi Ar, Postój 196

Kompressje

Maciej Brachowicz

Recenzja książki Francisa J. Beckwith’a pt. Defending Life. A Moral and Legal Case Against Abortion Choice

Arkadiusz Meller

Recenzja książki Marka Lilli pt. Lekkomyślny umysł. Intelektualiści w polityce