Sejm – nowe otwarcie. Pierwszy rok systemu konsultacji społecznych w Sejmie

Chcesz włączyć się w ocenę prawa i na bieżąco otrzymywać informacje o tym, jak działa system sejmowych konsultacji i jakie projekty trafiły do zaopiniowania przez obywateli? Zapisz się na newsletter projektu „Sejm – nowe otwarcie”.

Reforma parlamentarnego procesu stanowienia prawa wprowadzona w życie nowelizacją Regulaminu Sejmu z 26 lipca 2024 r. ma potencjał realnie zwiększyć poziom partycypacji obywatelskiej w Polsce. By jednak faktycznie tak się stało, zmiany wymagają bieżącego monitoringu i ciągłej ewaluacji.

Postulat zreformowania sejmowego procesu legislacyjnego przez wprowadzenie obowiązkowych konsultacji społecznych i oceny skutków regulacji sformułowany został przez Klub Jagielloński w toku konsultacji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) w 2021 r. Postulaty zostały uwzględnione przez ówczesną Radę Ministrów i znalazły się w oficjalnym dokumencie przyjętym za rządów Prawa i Sprawiedliwości, a następnie wpisane na listę tzw. kamieni milowych polskiego KPO przez Komisję Europejską.

Środki z Krajowego Planu Odbudowy zostały odblokowane dopiero po zmianie władzy, w konsekwencji wyborów parlamentarnych 2023 r. Wówczas również doszło do nowelizacji Regulaminu Sejmu obejmującej część opracowanych rekomendacji. W efekcie reformę uznać można za rzadki i pozytywny przykład ponadpartyjnej kontynuacji: na szczeblu rządowym i w relacjach z Unią Europejską została sformułowana przez poprzedni gabinet, zaś zrealizowana w praktyce – przez nową większość parlamentarną.

W efekcie reformy od 31 października 2024 r. wszedł w życie obowiązek kierowania poselskich i obywatelskich projektów ustaw do konsultacji społecznych. Umożliwiono także poddawanie im przedłożeń Prezydenta RP i Senatu RP.

Projektodawców zobowiązano również do przedstawiania w uzasadnieniu projektu tzw. deklarowanych skutków regulacji (DSR); następnie profesjonalną i niezależną opinię w zakresie oceny skutków regulacji sporządzają dla projektu ustawy sejmowi eksperci.

Przez pierwszy rok obowiązywania reformy przeprowadzono w Sejmie konsultacje 135 ustaw, na temat których obywatele wypełnili aż 82 334 ankiet. Wynik ten można uznać za zaskakująco wysoki, szczególnie biorąc pod uwagę, że obywatele rzadko składają indywidualne stanowiska w toku konsultacji publicznych w rządowym procesie legislacyjnym – dominują tam obszerne i profesjonalne stanowiska instytucjonalne.

Poza raportem udostępniamy również tabelę podsumowującą wyniki konsultacji 135 pierwszych ustaw. Zachęcamy do korzystania z niej, a także zgłaszania nam ewentualnych zidentyfikowanych błędów i omyłek! 

[ZAŁĄCZNIK DO RAPORTU: POBIERZ TABELĘ]

PRZECZYTAJ STRESZCZENIE RAPORTU