Witamy na stronie Klubu Jagiellońskiego. Jesteśmy republikańskim i niepartyjnym stowarzyszeniem, które próbuje oddziaływać na politykę w duchu troski o dobro wspólne. Piszemy pogłębione artykuły o polityce, gospodarce, historii i kulturze. Formułujemy obywatelskie postulaty zmian i wysyłamy petycje do władz. Publikujemy komentarze ekspertów i tematyczne raporty. Działamy w całej Polsce.

Zachęcamy do regularnych odwiedzin naszej strony. Informujemy, że korzystamy z cookies.

Cicha cyberrewolucja. Jak UE chce unormować konkurencyjność i wolność słowa w Internecie?

Cicha cyberrewolucja. Jak UE chce unormować konkurencyjność i wolność słowa w Internecie?
W unijnych propozycjach regulacji sieci nie znajdziemy przełomowych zapisów, ale sam fakt powstania regulacji należy uznać za początek rewolucji. UE szuka modelu zakorzenionego w gwarancji zachowania praw obywatelskich i w budowaniu konkurencyjności wolnego rynku.

Nie wszystkie rewolucje przychodzą z hukiem, niektóre wydarzają się powoli i po cichu. Unia Europejska chce zostać globalnym pionierem regulacji sieci w demokratycznym duchu. W momencie wydania raportu osiągnięto już polityczne porozumienie w sprawie Aktu o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA) oraz Aktu o rynkach cyfrowych (Digital Markets Act, DMA). Choć przygotowywane regulacje nie zawierają rewolucyjnych przepisów, to ich wprowadzenie i egzekucja mogą doprowadzić do rewolucji w unormowaniu spraw cyfrowych w demokratyczny sposób.

[PRZECZYTAJ NAJNOWSZY RAPORT CENTRUM ANALIZ KJ PT. „CICHA CYBERREWOLUCJA. JAK UE CHCE UNORMOWAĆ KONKURENCYJNOŚĆ I WOLNOŚĆ SŁOWA W INTERNECIE?”]

Kumulują się w ostatnich latach kluczowe wyzwania państw w XXI wieku. Regulacja sieci powinna na tej liście znajdować się niemal na szczycie. Nawet w dobie toczonej za naszymi granicami wojny nie maleje potrzeba zajęcia się tym tematem – szereg amerykańskich i chińskich firm musi dziś podejmować decyzje o stopniu i charakterze ograniczenia rozprzestrzeniania wojennej propagandy. Nie możemy też zapomnieć o szerszym kontekście: przedsiębiorstwa gospodarki cyfrowej stały się gigantami amerykańskiej giełdy. Platformy i algorytmy przyczyniły się do tektonicznych przesunięć społecznych i politycznych, których atak na amerykański Kapitol raczej nie będzie ostatnim aktem.

Regulacja Internetu to trudne zadanie: świeżość zjawisk sieciowych wymaga odejścia od utartych sposobów myślenia, stworzenia pionierskich przepisów prawnych, których skutki trudno przewidzieć. Równie trudno jest więc ocenić powstające dopiero przepisy. Jednak różnorodne grono autorów raportu Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego, Cicha cyberrewolucja. Jak UE chce unormować konkurencyjność i wolność słowa w Internecie?, wyraziło optymizm w związku z powstającym prawem.

Doceniona została zmiana myślenia o problemie monopolizacji, umożliwiająca rozpoczęcie działań mających na celu wzbudzenie sieciowej konkurencyjności. Jednocześnie wprowadzony w DMA próg skali działania platformy, powyżej którego reguły znajdują zastosowanie, zdaje się chronić interes przynajmniej części małych i średnich przedsiębiorstw. Z kolei w DSA docenione zostały reguły przejrzystości moderacji oraz stworzenie niezależnego, instytucjonalnego mechanizmu odwoławczego od decyzji platformy. Nad obydwoma regulacjami wisi jednak potężna wątpliwość: czy regulacyjne zapisy uda się skutecznie wyegzekwować w całej Wspólnocie? Tutaj musimy mieć nadzieję, że wyciągnięte zostały lekcje z problemów egzekucji RODO.

Unia Europejska szuka modelu zakorzenionego z jednej strony w gwarancji zachowania praw obywatelskich, a z drugiej – w budowaniu konkurencyjności wolnego rynku. Czy to się uda? Na pewno nie od razu: świeżość i zmienność Internetu z pewnością spowodują, że część regulacyjnych pomysłów okaże się chybiona. Część z nich jednak ma szansę stać się kamieniem węgielnym trwałego uporządkowania naszej relacji z technologią.

Wszystkie teksty znajdujące się w raporcie dostępne są również jako osobne publikacje na naszym portalu:

Bogusław Wieczorek, Czy Facebook będzie musiał blokować „fake newsy”? W UE trwają prace nad Digital Services Act;

dr Bartłomiej Biga, Giganci technologiczni i obfitość treści. Czy Digital Markets Act sprawi, że konkurencja w Internecie będzie miała przyszłość?;

Bartosz Paszcza, Krok do przodu czy skok w bok? Europa pracuje nad uregulowaniem cyfrowych gigantów i moderacji treści w sieci

dr Przemysław Pałka, Czy istnieje prawo do własności danych? Plusy, minusy, alternatywy;

Bartosz Paszcza, Interoperacyjność – zbawienie cyfrowej gospodarki czy zagrożenie dla prywatności?;

Bartosz Paszcza, Dwa wielkie wyzwania e-gospodarki: kontrola nad danymi i legislacja interoperacyjności.

Artykuł powstał w efekcie spotkania ekspertów w formule okrągłego stołu na temat europejskich regulacji platform internetowych zorganizowanego przez Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego. Projekt jest realizowany we współpracy z firmą Allegro.

Tym dziełem dzielimy się otwarcie. Utwór (z wyłączeniem grafik) jest udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowe. Zachęcamy do jego przedruku i wykorzystania. Prosimy jednak o podanie linku do naszej strony oraz przedrukowanie niniejszej informacji.

Bartosz Paszcza

Szef działu "Techno-republikanizm" na naszym portalu. Prowadzi podcast „ScepTech”. Magister studiów nad internetem na Uniwersytecie w Southampton. Współzałożyciel Fundacji Polonium - organizacji łączącej polskich naukowców za granicą.

Bogusław Wieczorek

Radca prawny specjalizujący się w prawie własności intelektualnej oraz prawie nieruchomości. Od 2011 roku doradza przedsiębiorstwom w ramach działalności prawniczej, w tym funduszom inwestycyjnym oraz ich spółkom portfelowym i startupom. Obecnie uczestniczy w komercjalizacji Olivia Centre w Gdańsku, największego centrum biznesowego w Polsce, gdzie odpowiada m.in. za współpracę pomiędzy...

dr Bartłomiej Biga

Ekspert Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego ds. ekonomicznej analizy prawa, doktor nauk ekonomicznych, absolwent kierunków prawo oraz administracja na Uniwersytecie Jagiellońskim. W maju 2014 roku obronił na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie rozprawę „Ekonomiczna i społeczna analiza prawa ochrony wynalazków”, gdzie obecnie pracuje jako adiunkt w Katedrze Gospodarki i Administracji Publicznej. W 2015...

Przemysław Pałka

Prawnik i nauczyciel akademicki. W 2017 r. obronił doktorat w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim we Florencji, a w latach 2018-2020 pracował jako Fellow in Private Law na Uniwersytecie Yale w Stanach Zjednoczonych. Obecnie pracownik Future Law Lab Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Bada związki prawa, technologii, społeczeństwa i sprawiedliwości.