Dialogi postchrześcijańskie. Zapraszamy na festiwal „Kultury Poświęconej”

Nasza epoka jest epoką postchrześcijańską. Żyjemy w świecie, który chce, ale nie potrafi zapomnieć o Bogu. Festiwal „Kultury poświęconej” to miejsce spotkania oraz dialogu tych dwóch perspektyw patrzenia na człowieka, społeczeństwo, gospodarkę, kulturę, duchowość. Perspektyw, które mają ze sobą o wiele więcej wspólnego, niż obie strony chciałyby przyznać.

Dołącz do wydarzenia na Facebooku

Idea Festiwalu

Współczesność to czas pomiędzy. Tradycyjne formy życia stopniowo tracą na znaczeniu, a nowe kształty dopiero majaczą niewyraźnie na horyzoncie. Epoka przejściowa zawsze generuje chaos i poczucie lęku. Jednym z celów Festiwalu jest próba – na własną skromną miarę – uśmierzenia tych gryzących niepokojów.

Czas pomiędzy prowokuje również do wzmożonych intelektualnych poszukiwań. Skoro stare odpowiedzi, na pierwszy rzut oka, przestają obowiązywać, a na ich miejsce pojawiają się tylko kolejne pytania i wątpliwości, to coraz intensywniej poszukujemy „wyjścia awaryjnego” z tego poznawczego chaosu. Festiwal „Kultury poświęconej” to znów: skromna próba zaradzenia tym wyzwaniom.

Czas pomiędzy ma jeszcze jedno oblicze – tym razem optymistyczne. A może całe to cywilizacyjne zamieszanie, w którym przyszło nam żyć, potraktować jako… przygodę? Podejść do niego jak do ambitnego wyzwania? I z entuzjazmem zabrać się do nadawania nowych form chaotycznej rzeczywistości?

Epoka postchrześcijańska to świat hybrydalny, gdzie dziedzictwo cywilizacji chrześcijańskiej miesza się z cywilizacją sekularną. To także świat, który do tej spuścizny niezbyt chce się przyznawać, a tymczasem jej elementy wciąż kształtują – często w sposób zaskakujący – naszą codzienną rzeczywistość. Festiwal „Kultury poświęconej” to próba tropienia tych patchworkowych połączeń.

Podstawowe informacje

Festiwal „Kultury poświęconej” Dialogi postchrześcijańskie to zestaw wykładów mistrzowskich oraz dyskusji panelowych uzupełnionych pokazem filmu. Razem mają one stworzyć spójną opowieść o postchrześcijańskim świecie, w jakim dzisiaj żyjemy.

Wydarzenie odbędzie się 28-29 listopada (piątek-sobota) w Warszawie; Scena Stygmat w podziemiach Kościoła Wszystkich Świętych, Plac Grzybowski 3/5.

Co szczególnie ważne – udział w Festiwalu jest bezpłatny. Nie ma także zapisów.

Możecie swobodnie wybierać pojedyncze, interesujące Was panele/wykłady/pokaz filmowy, ale oczywiście gorąco zachęcamy do udziału w całym wydarzeniu. Po większości paneli będzie możliwość zadawania pytań panelistom.

Dodatkowo, w sobotę wieczorem, widzimy się na wspólnej integracji. Odbędzie się ona w warszawskiej siedzibie Klubu Jagiellońskiego zlokalizowanej pod adresem ul. gen. Władysława Andersa 35. Startujemy o godz. 19.00. Na miejscu będzie czekał drobny poczęstunek, ale zachęcamy do samodzielnego wyposażenia się w odpowiednie jadło i napitek.

Program Festiwalu

PIĄTEK

17.00: Oficjalne otwarcie Festiwalu

17.15: Portret postchrześcijaństwa – wykład mistrzowski

Wypada zacząć od definicji pojęć. Czym jest tak istotna dla Festiwalu epoka postchrześcijańska? Na czym konkretnie polegają związki między dziedzictwem Kościoła a jego ideowym potomkiem, czyli sekularyzmem? Czy to rzeczywiście dwa odrębne sposoby patrzenia na człowieka i świat, jak często próbuje się nam to dziś przedstawiać? Na start Festiwalu chcemy nakreślić kontury ideowe świata, w którym dziś na Zachodzie żyjemy.

Prowadzenie: Konstanty Pilawa. Wiceprezes Klubu Jagiellońskiego. Współtwórca podcastu „Kultura poświęcona”. Stały współpracownik „Gościa Niedzielnego”.

18.00: Ceremonie i rytuały postchrześcijańskiego świata – dyskusja

Mindfulness, joga, medytacja, męskie kręgi, śluby humanistyczne, wiedźmy z Instagrama, zodiakarstwo, wielkie widowiska sportowe, a nawet polityczne manifestacje. Człowiek jest homo ritualis – istotą rytualną. Już od czasów starożytnych i pierwszych ceremonii religijnych było jasne, że jak powietrza potrzebujemy praktyk rytualnych.

Dziś rytuał kojarzy się nam co najwyżej z Mszą świętą bądź chrzcinami albo innym weselem do szybkiego odbębnienia. A przede wszystkim z czymś zwyczajowo narzuconym z góry i nieautentycznym. Tymczasem postchrześcijański świat nadal pełen jest rytuałów. Na czym polega ich wartość? I czy stanowią integralną część dojrzałego życia każdego człowieka?

Rozmówcy:

Cezary Boryszewski (prowadzenie) – redaktor naczelny czasopisma idei „Pressje”. Eseista, publicysta. Publikuje regularnie na łamach portalu opinii Klubu Jagiellońskiego oraz magazynu „Plus Minus”.

Justyna Melonowska – doktor habilitowana nauk humanistycznych i nauczyciel akademicki. Eseistka, publicystka i myślicielka katolicka. Autorka książek „Ordo amoris, amor ordinis”. Emancypacja w konserwatyzmie, Pisma machabejskie. Religia i walka oraz Pisma jakubowe. Religia i walka.

Tomasz Stawiszyński – filozof, eseista, publicysta. Autor podcastu „Skądinąd” i stały felietonista „Tygodnika Powszechnego”. Autor książek Ćwiczenia z dysonansu, Powrót fatum, czy Reguły na czas chaosu.

19.45: Robert Eggers, Czarownica. Bajka ludowa z Nowej Anglii – pokaz filmu

Współczesny człowiek lubi myśleć o sobie jako o tym rozsądnym, racjonalnym, odrzucającym wszelkie religijne zabobony. Robert Eggers zagląda tymczasem za tą rzekomą cywilizowaną maskę, aby wyciągnąć na światło dzienne skryte tam duchowe demony. Czarownica. Bajka ludowa z Nowej Anglii może być odczytana jako opowieść o człowieku, który jest zdecydowanie bardziej skomplikowany, niż chciałaby tego prosta historia o rzekomym „odczarowaniu świata”.

21.30: Bóg schował się nam w horrorach? – dyskusja

Doświadczenie sacrum ma w sobie znacznie więcej niż tylko skoczne gitarki i trzymanie się za ręce. U fundamentów religii spoczywa także lęk i groza. Misterium tremendum et fascinans – tajemnica przerażająca i tajemnica fascynująca, jak pisał o tym Rudolf Otto, badacz kategorii sacrum. Tymczasem ostatnie lata to prawdziwy renesans gatunku horroru, którego to renesansu Robert Eggers jest istotną częścią.

Czy w takich okolicznościach nie należy tropić pośredniej obecności Boga właśnie w filmach grozy? Czy istnieje coś takiego jak duchowość horrorów? Co takiego o religijnych tęsknotach współczesnego człowieka mogą nam powiedzieć kinowe dzieła o nawiedzonych domach i nadprzyrodzonych istotach z zaświatów?

Rozmówcy:

Piotr Kaszczyszyn (prowadzenie) – eseista, publicysta i podkaster. Członek zarządu Klubu Jagiellońskiego. Redaktor naczelny portalu opinii Klubu Jagiellońskiego oraz współtwórca podcastu „Kultura poświęcona”. W przeszłości redaktor naczelny czasopisma idei „Pressje”.

Michał Gołębiowski – doktor nauk humanistycznych, filolog, historyk literatury, eseista, pisarz, tłumacz. Autor książek, m.in. Słodkiej ziemi oraz Bezkresu poranka. Jego zainteresowania obejmują zarówno dawną poezję mistyczną, jak również kulturę tworzoną w atmosferze tzw. śmierci Boga oraz dzieje ruchów kontrkulturowych lat 60. XX wieku.

Damian Jankowski – publicysta, krytyk filmowy, zastępca redaktora naczelnego portalu Więź.pl, członek redakcji kwartalnika „Więź” i Zespołu Laboratorium „Więzi”. Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Prowadzi podcast „Oddech kultury”. Współpracuje z portalem Filmweb.pl.

SOBOTA

10.30: Kapitalizm, Tinder, samotność – dyskusja

Małżeństwo sakramentalne to coraz częściej i coraz mocniej kulturowy przeżytek. Rosną statystyki rozwodów, spada liczba stałych związków, problemy demograficzne odmawiamy w debacie publicznej przez wszystkie apokaliptyczne przypadki.

A jednocześnie kapitalizm już dawno zrobił z ludzkiej potrzeby relacyjności kolejny sposób na maksymalizację własnych zysków. Koszty tradycyjnie przerzucając na społeczeństwo. Gdzie więc szukać światełek w tunelu? Czy to kwestia zmiany systemu wartości, czy do gry wkroczyć musi Kapitan Państwo? A raczej – Swatka Państwo.

Rozmówcy:

Cezary Boryszewski (prowadzenie) – redaktor naczelny czasopisma idei „Pressje”. Eseista, publicysta. Publikuje regularnie na łamach portalu opinii Klubu Jagiellońskiego oraz magazynu „Plus Minus”.

Małgorzata Jacyno – polska socjolożka, doktor habilitowany nauk humanistycznych, wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego. Autorka książki Kultura indywidualizmu.

Gabriela Lisowska – dziennikarka freelancerka. Autorka strony Paryżewo i podcastu TW: Lisowska. Absolwentka polonistyki-komparatystyki na UJ. Pisze o kulturze polskiej, I wojnie światowej, historii mody i społeczeństwie.

12.15: Praca uświęca człowieka, czy praca człowieka gnębi? – dyskusja

Dla Karola Marksa było jasne, że praca w kapitalistycznej gospodarce alienuje człowieka od pełni jego istnienia. Dla Jana Pawła II oraz całej tradycji katolickiej nauki społecznej praca powinna prowadzić człowieka aż do zbawienia. Podobnie o ludzkiej pracy myślał polski mesjanizm, któremu tyle złego zrobiły licealne polonistki.

Dzisiaj na pracę zarobkową coraz częściej patrzymy raczej przez pryzmat „gównianej pracy”, posługując się pojęciem ukutym przez socjologa Davida Graebera. Praca w kapitalizmie to w najgorszym razie (auto)wyzysk, a w najlepszym narzędzie zdobycia niezbędnych środków, aby spełniać się w czasie wolnym. Czy kapitalizm stał się dziś konsumpcyjnym Molochem, który zastępuje Boga w jego roli dostarczyciela sensu życia?

Rozmówcy:

Piotr Kaszczyszyn (prowadzenie) 

Mateusz Piotrowski – działacz społeczny i ekologiczny, publicysta. Doktor teologii i religioznawstwa Uniwersytetu w Nottingham. Członek chrześcijańskiej wspólnoty Formacja Transformacja.

Paweł Rojek – doktor filozofii, socjolog, wykładowca w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 2011–2015 redaktor naczelny kwartalnika „Pressje”. Autor książek Awangardowy konserwatyzm. Idea polska w późnej nowoczesności oraz Liturgia dziejów. Jan Paweł II i polski mesjanizm.

13.45: Przerwa 

14.30: Wielki powrót pogaństwa? – dyskusja

Bóg jako idea już dawno miał zostać wygnany z zachodniego świata. A religia miała trafić tam, gdzie jej rzekome miejsce – do dziejowego lamusa. Tymczasem współczesna postchrześcijańska epoka pokazuje, że nie tak łatwo wyrugować duchowe i religijne potrzeby człowieka, które potrafią wracać zaskakującymi drogami. A pozycji cywilizacyjnej chrześcijaństwa wcale nie zajmuje pełnego rozumu Oświecenie.

Rozmówcy:

Piotr Kaszczyszyn (prowadzenie)

Jan Maciejewski – eseista, publicysta. Członek redakcji tygodnika „Plus Minus”. Były redaktor naczelny czasopisma idei „Pressje”. Autor książek Milczenie katedry oraz Już pora. Miesiące i godziny, a także wydanego w Wydawnictwie Literackim eseju historycznego pt. Nic to! Dlaczego historia Polski musi się powtarzać?.

Wawrzyniec Rymkiewicz – doktor habilitowany filozofii, tłumacz i wydawca. Założyciel i redaktor naczelny kwartalnika „Kronos”, Przewodniczący Rady Fundacji Augusta hrabiego Cieszkowskiego. Kierownik Zakładu Historii Filozofii Polskiej IF UW.

16.15: Zaczarowany katolicyzm – wykład mistrzowski

Gdzie szukać odpowiedzi na wyzwania postchrześcijańskiej epoki? Jaką formę powinna przyjąć wyobraźnia religijna we współczesnym świecie? Jak integralnie połączyć mit i filozofię, wyobraźnię i rozum, praktykę przygody i teoretyczne dociekania, logikę opowieści i naukowego traktatu? Chcemy zakończyć Festiwal nakreśleniem wizji zaczarowanego katolicyzmu – bohatera najnowszego numeru czasopisma idei „Pressji”, którego wydanie już w drugiej połowie listopada.

Prowadzący: Piotr Kaszczyszyn

Dołącz do wydarzenia na Facebooku

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego