Witamy na stronie Klubu Jagiellońskiego. Jesteśmy niepartyjnym, chadeckim środowiskiem politycznym, które szuka rozwiązań ustrojowych, gospodarczych i społecznych służących integralnemu rozwojowi człowieka. Portal klubjagiellonski.pl rozwija ideę Nowej Chadecji, której filarami są: republikanizm, konserwatyzm, katolicka nauka społeczna. Możesz nas wesprzeć przekazując 1,5% podatku na numer KRS: 0000128315.

Informujemy, że korzystamy z cookies. Zachęcamy do regularnych odwiedzin naszej strony.

Człowiek, który zniszczył polską politykę? Donald Tusk to polski Jack Welch

przeczytanie zajmie 4 min
Człowiek, który zniszczył polską politykę? Donald Tusk to polski Jack Welch źródło: Wikimedia Commons

Wygryzienie Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz z rządu można rozpatrywać przynajmniej na dwóch płaszczyznach. Z jednej strony politycznej, jako dowód słabości byłej minister, która straciła kontrolę nad własnym klubem i od dłuższego czasu pozostawała w konflikcie z resztą gabinetu. Z drugiej strony metapolitycznej, jako kolejny przykład metody uprawianej od lat przez Donalda Tuska. Metody, którą można streścić w sloganie: Tusk jest Jackiem Welchem polskiej polityki.

Zysk ponad wszystko

Jack Welch był prezesem i dyrektorem wykonawczym General Electric w latach 1981-2001. Jego rządy przyniosły głęboką zmianę filozofii firmy. GE z przemysłowego giganta założonego przez Thomasa Edisona, znanego z innowacyjnych technologii i propracowniczych praktyk, przekształciło się w wielonarodowy konglomerat, który zrzucił z piedestału pracowników, a na pierwszym miejscu postawił akcjonariuszy.

Za kadencji Welcha koncern osiągał doskonałe wyniki finansowe. „Gdy Welch przejmował GE, firma była warta 14 miliardów dolarów. Dwie dekady później jej wartość sięgała 600 miliardów, co czyniło z niej najdroższą firmę świata” – czytamy w poświęconej mu książce „Człowiek, który zniszczył kapitalizm”.

Z sukcesu Welcha korzystała jednak tylko garstka udziałowców. Inny los spotkał zwykłych pracowników: co roku tysiące z nich systematycznie zwalniano, a ich miejsca pracy przenoszono za granicę, by minimalizować koszty pracy i ograniczać wpływ związków zawodowych.

Krótkowzroczność jako metoda działania

Ktoś może jednak zapytać: „Co to ma wspólnego z Donaldem Tuskiem? Przecież Tusk nie kieruje prywatnym przedsiębiorstwem, Platforma Obywatelska nie jest spółką akcyjną, a sam premier nie przyjaźni się z Donaldem Trumpem tak, jak robił to Welch. O czym więc mowa?”.

Istnieje jednak jedno fundamentalne podobieństwo, podobieństwo metody. Tusk, tak jak Welch, całkowicie podporządkował swoją działalność celom krótkoterminowym. Różni ich jedynie natura tych celów. Dla Welcha liczył się doraźny zysk ekonomiczny akcjonariuszy. Dla Tuska – bieżący wynik sondażowy i w konsekwencji, wyborczy.

Sprawa Pełczyńskiej-Nałęcz jest pod tym względem symptomatyczna. Jeszcze w maju na łamach Wirtualnej Polski mogliśmy przeczytać:

„Na wtorkowym posiedzeniu rządu doszło do wymiany zdań między premierem a minister funduszy w sprawie strategii. Premier zapowiedział, że strategia nie zostanie wdrożona. Sygnalizował, że nie chodzi o pretensje wobec Pełczyńskiej-Nałęcz, ale miał wobec dokumentu generalne zastrzeżenia. Z jednej strony sugerował, że nie ma sensu przygotowywać dokumentu, który planuje na 10 lat naprzód. Premier wskazywał, że w trudnych czasach nie potrzebujemy strategii, bo wszystko się zmienia – relacjonuje jeden z naszych rozmówców”.

Jeśli ktoś uwierzył Donaldowi Tuskowi, gdy ten rok temu w podcaście Kuby Wojewódzkiego tłumaczył, że rozumie dzisiejszą potrzebę opowieści i wizji w polityce (odrzucając symbolicznie swoje słynne dawne hasło, że jak ktoś ma wizje w polityce, to powinien iść do psychiatry), warto, by przeczytał kolejny fragment z WP:

„A jednocześnie miał wspomnieć, że jeden z jego poprzednich gabinetów miał potężne kłopoty z powodu strategii Michała Boniego, która poróżniła ówczesnych ministrów. To słynny dokument, w którym pojawiała się koncepcja rozwoju polaryzacyjno-dyfuzyjnego, którego głównym beneficjentem miały być duże ośrodki. Także w nim wpisana była reforma wysłania sześciolatków do pierwszych klas”.

Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz dołączyła po prostu do grona polityków takich jak Zyta Gilowska, Jan Rokita, Michał Boni czy Jarosław Gowin. Z ich wizjami można się było oczywiście nie zgadzać, ale trudno odmówić im tego, że w przeciwieństwie do większości klasy politycznej, o coś im w polityce chodziło.

Przewracanie stolików zamiast długofalowej wizji

Okazuje się zatem, że prym w metodzie Tuska mają wydarzenia formacyjne. W tym względzie polski premier wydaje się, z perspektywy lat, niereformowalny. Rację ma więc Antoni Dudek, kiedy twierdzi, że jedyną dużą reformą przeprojektowującą państwo, jaką przeprowadził Tusk, było podwyższenie wieku emerytalnego, tą samą, która przyczyniła się do wyborczej porażki Platformy w 2015 roku.

Sceptyk może zapytać: ale przecież Tusk mówi dziś o doktrynie piastowskiej, nacjonalizmie gospodarczym, deregulacji… Czy to nie są przynajmniej zalążki opowieści i długofalowej strategii?

Pod tym względem również widzimy „starego Tuska”. W książce „Daleko od miłości” Pawła Reszki i Michała Majewskiego, wydanej w 2011 roku i będącej portretem jego stylu rządzenia, znajdujemy trafny opis tej metody:

„Doradca PO: – W działaniu Tuska obowiązuje zasada: »Jak się nic nie dzieje, przewróć stolik« (…) A »stoliki« przewracały się z zadziwiającą regularnością. Czasami była to potrzeba chwili – reakcja na jakiś kryzys, spadek notowań. Czasami stolik przewracano po to, by coś się działo, by przypomnieć społeczeństwu, że jest sprawny, skuteczny rząd. Schemat był podobny. Ważne wydarzenie, burza w mediach, zdecydowane wypowiedzi premiera i błyskawiczne decyzje: pisany w trybie nagłym projekt ustawy skierowany do Sejmu. Potem cisza i szukanie pomysłu na kolejne wydarzenie”.

Tym właśnie są kolejne pomysły: komisja ds. badania polskich wątków afery Epsteina, Marka Polska, zapowiedzi współpracy z Rafałem Brzoską, Tusk wcielający się w rolę politycznego komentatora na YouTube czy wreszcie nieszczęsne „100 konkretów na pierwsze 100 dni”. Wszystko to stanowią jedynie „przewrócone stoliki”, zabiegi pozorujące długofalowy proces, który nigdy nie doczeka się pełnej realizacji.

Oczywiście, sceptyk może powiedzieć, że rząd po sprzeciwie Ruchu Tak dla CPK bierze się za Port Polska i zasypuje ustawami Karola Nawrockiego w większym stopniu, niż robił to, gdy prezydentem był Andrzej Duda.

To prawda, ale wszystkie te ruchy, podobnie jak gesty wyrozumiałości premiera wobec odebrania Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu, zdają się służyć przede wszystkim welchystowskiemu, krótkoterminowemu zyskowi. W miejsce akcji spółki wchodzi po prostu giełda słupków poparcia w sondażu OGB.

Dziedzictwo welczyzmu

Myli się jednak ten, kto sądzi, że wysłanie Donalda Tuska na polityczną emeryturę przyniesie automatycznie rządy oświeconych strategów. Tusk, podobnie tak jak Jack Welch w świecie biznesu, wychował całe pokolenie swoich naśladowców. Tym bardziej deficytowym towarem stają się dziś ci, którzy ze swoimi wizjami idą nie do psychiatry, ale właśnie do polityki.

Publikacja nie została sfinansowana ze środków grantu któregokolwiek ministerstwa w ramach jakiegokolwiek konkursu. Powstała dzięki Darczyńcom Klubu Jagiellońskiego, którym jesteśmy wdzięczni za możliwość działania.

Dlatego dzielimy się tym dziełem otwarcie. Ten utwór (z wyłączeniem grafik) jest udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowe. Zachęcamy do jego przedruku i wykorzystania. Prosimy jednak o podanie linku do naszej strony.