Zakaz smartfonów w szkole. Prezydent podpisał ustawę postulowaną przez Klub Jagielloński

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy wprowadzającą zakaz korzystania ze smartfonów w szkołach podstawowych. To finał procesu, który rozpoczęło 2 lata temu Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego dzięki publikacji raportu „Zatrzymać smartwicę”. Najpierw temat trafił do debaty publicznej, następnie do projektu rządowego, a dziś stał się obowiązującym prawem, które zacznie obowiązywać od 1 września.

2 lata temu Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego opublikowało raport „Zatrzymać smartwicę. Badania, regulacje, rekomendacje dotyczące smartfonów w szkołach” autorstwa Bartłomieja Bigi i Piotra Trudnowskiego. Dokument ten był jedną z pierwszych w Polsce tak wnikliwie wykonanych analiz skutków nadmiernego korzystania przez dzieci i młodzież ze smartfonów.

Raport zawierał również propozycje konkretnych rozwiązań legislacyjnych, mających zatrzymać proces „smartwicy”. Autorzy publikacji wyjaśniali:

„Najoczywistszym, postulowanym przez część środowisk pozarządowych i rodzicielskich kierunkiem interwencji jest wprowadzenie centralnego zakazu użytkowania smartfonów i innych urządzeń pokrewnych (tablety, smartwatche) w szkołach. Zakaz nie powinien obowiązywać tylko w czasie zajęć, ale obejmować również przerwy i czas wolny na terenie szkoły”.

Zagrożenie dla naszych dzieci

Autorzy raportu wskazywali za Jonathanem Haidtem na pojawienie się zjawiska „dzieciństwa opartego na telefonie”, które skutecznie zmienia całe środowisko dorastania. Dzieje się to między innymi poprzez przeniesienie do świata cyfrowego coraz większej części relacji społecznych, rozrywki i komunikacji.

Przywołane badania zwracają uwagę, że od 2012 r. długość czasu spędzanego z rówieśnikami spadła niemal o połowę, co wpłynęło bezpośrednio na zdolności społeczne młodzieży. Wypaczony obraz rzeczywistości, który z internetu czerpią młodzi wpływa na ich funkcjonowanie, czyniąc ich bardziej ostrożnymi, unikającymi ryzyka, a także bardziej skłonnymi do rezygnacji z podejmowania samodzielnych decyzji.

Jeszcze wcześniej natomiast, bo od 2010 r., obserwuje się systematyczny spadek dobrostanu psychicznego wśród młodszych pokoleń. Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego zwracało również uwagę na rosnący odsetek uzależnienia od mediów społecznościowych wśród młodych mieszkańców całego kraju.

Od raportu do ustawy

Raport powstał na zlecenie Polskiego Stronnictwa Ludowego, a dzięki działaniom Szymona Hołowni w Sejmie pojawił się projekt ustawy na jego podstawie.

W czerwcu tego roku zaś rząd Donalda Tuska przyjął przepisy wprowadzające zakaz używania smartfonów w szkołach, a także nowe przepisy chroniące małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych w internecie. Już wtedy zwracaliśmy uwagę, że przyjęte przepisy w zdecydowanej większości realizują rekomendacje przedstawione właśnie w raporcie Centrum Analiz.

Dziś proces legislacyjny został zakończony decyzją prezydenta Karola Nawrockiego o podpisaniu ustawy. Wchodzi ona w życie od 1 września br., co oznacza, że z początkiem roku szkolnego uczniowie szkół podstawowych zarówno w czasie lekcji, jak i przerw nie będą mogli korzystać ze swoich smartfonów.

W ustawie zostały przewidziane nieliczne wyjątki, m.in. związane ze stanem zdrowia ucznia lub wykorzystaniem urządzenia na wyraźne polecenie nauczyciela.

Ustawa jedynie początkiem działań

Sam zakaz nie rozwiąże jednak wszystkich problemów związanych z uzależnieniem najmłodszych od nowych technologii. Już w raporcie „Zatrzymać smartwicę” Bartłomiej Biga i Piotr Trudnowski wskazywali, że potrzebny jest znacznie szerszy pakiet działań obejmujący kampanie społeczne, edukację cyfrową, a także wsparcie rodziców w ochronie najmłodszych przed uzależniającymi mechanizmami platform cyfrowych oraz skuteczniejszą weryfikację wieku użytkowników tych usług.

Autorzy publikacji zwrócili się również z propozycją objęcia platform cyfrowych, a w szczególności tzw. mediów społecznościowych, rodzajem akcyzy. Apelowali również:

„Z uwagi na pozycję regulacyjną platform cyfrowych, zarówno zakaz ich użytkowania do 16. roku życia, jak i obłożenie ich dodatkowym podatkiem mogą być trudne do zrealizowania wyłącznie w warunkach krajowych. Dlatego postulujemy, by Polska podniosła tę problematykę na arenie europejskiej jeszcze w czasie polskiej prezydencji w Unii Europejskiej”.

Wprowadzenie ustawy regulującej użycie smartfonów w szkołach podstawowych jest istotnym krokiem na drodze kolejnych zmian. Podpis prezydenta oznacza zamknięcie ważnego etapu tej dyskusji. Pokazuje również, że eksperckie rekomendacje Klubu Jagiellońskiego po raz kolejny mają realny wpływ na kierunek polityki naszego państwa.