Po referendum wróci stary układ? To czarny scenariusz dla Krakowa

Referendum w sprawie odwołania Aleksandra Miszalskiego nie zakończyłoby się sukcesem, gdyby nie aktywizacja starego, krakowskiego układu politycznego, który był z niego niezadowolony. Czy dojdzie do jego restauracji?

Płonne nadzieje układu

Fundamentem frustracji, która doprowadziła do odwołania włodarza Grodu Kraka, były bardzo konkretne decyzje uderzające w mieszkańców. Z jednej strony zignorowano 7 tysięcy podpisów pod obywatelskim sprzeciwem wobec Strefy Czystego Transportu, a z drugiej – niemal w tym samym czasie – podniesiono ceny biletów komunikacji miejskiej.

Zdenerwowano zatem zarówno kierowców, jak i pasażerów transportu publicznego. Co więcej, na ostatniej prostej kampanii do krakowskiego kotła dorzucono czynnik ogólnopolski w postaci agresywnych działań hejterskiego profilu Sok z Buraka.

Publikowane tam dziesiątki postów miały zniechęcić mieszkańców do udziału w głosowaniu, a przyniosły efekt odwrotny od zamierzonego – zmotywowały przeciwników prezydenta do pójścia do urn. Ale mieliśmy do czynienia również z drugim rodzajem irytacji.

Stary układ – ludzie, którzy przez lata doskonale odnajdywali się w podwawelskich realiach, zabetonowanych przez 22 lata rządów Jacka Majchrowskiego – liczył na to, że choć zmieni się prezydent, to ludzie na niższych szczeblach pozostaną na swoich stanowiskach.

Tymczasem okazało się, że Aleksander Miszalski chętnie wymieniał kadry i osoby na decyzyjnych posadach. Nowy prezydent nie zastępował zwalnianych ludzi osobami powiązanymi z dawnym układem, lecz swoimi partyjnymi kolegami.

Środowisko dawnego układu liczyło na to, że sytuacja w mieście potoczy się niczym w starej piosence Macieja Maleńczuka i zespołu Homo Twist: „Kraków piękny, trochę śmierdzi, a poza tym po staremu. […] Oko władzy patrzy, łapówką zamglone. Szef jest nowy, ale starzy węszą szpicle”.

Choć tekst ten opisywał realia lat 90., stronnicy Jacka Majchrowskiego mieli nadzieję, że w Krakowie zadziała ta sama zasada – nowym prezydentem zostanie formalnie ktoś inny, ale osoby na niższych szczeblach zachowają swoje dotychczasowe posady i strefy wpływów. Zabrakło tu poszanowania dla specyficznej hierarchii ważności, którą ludzie związani z miastem od pokoleń rozdali między sobą lata temu.

Jawna niechęć

Działania te sprawiły, że zwolennicy dawnego krakowskiego status quo z czasów Jacka Majchrowskiego zaczęli się mniej lub bardziej jawnie sprzeciwiać Miszalskiemu. Również sam były wieloletni prezydent Krakowa Jacek Majchrowski sugerował, że Aleksander Miszalski nie radzi sobie z rządzeniem miastem.

Nie powinny mylić nas medialne deklaracje byłego prezydenta, w których przekonywał, że sprzeciwiał się referendum i liczył na jego fiasko. To nie był przypadek, że tuż przed ciszą wyborczą Majchrowski udzielił wywiadu portalowi Zero, w którym – choć formalnie krytykował referendum – przede wszystkim podkreślał, iż ostrzegał Miszalskiego przed takim finałem.

„Zawsze uważałem, że samorząd powinien być z dala od polityki. Mnie było łatwiej, bo nie miałem żadnych partyjnych nacisków. Do mnie przychodzili chłopcy z każdej strony. Natomiast Miszalski ma pewne zobowiązania w stosunku do swojej ekipy.

Gdy przekazywałem mu władzę w mieście, powiedziałem: »Zrób to, co ja zrobiłem. Zrezygnuj z bycia członkiem partii, odetnij się. Oczywiście masz kolegów, którzy są merytoryczni, możesz ich przyjąć. Ale nie będziesz miał tego ogona za sobą«” – mówił Majchrowski Pawłowi Figurskiemu.

Były prezydent poświęcił również sporo uwagi publicznym dywagacjom na temat tego, kogo należałoby namaścić na stanowisko włodarza miasta po spodziewanym odwołaniu Miszalskiego.

Rzucił wręcz groźbą w stronę polityków Koalicji Obywatelskiej, Lewicy i PSL-u, deklarując, że chętnie poparłby byłą kandydatkę PiS-u, Małgorzatę Wassermann, gdyby to ona zdecydowała się na start w nadchodzących wyborach.

Wasserman zaskoczyła opinię publiczną, gdy na krótko przed ciszą wyborczą w 2024 roku de facto poparła Aleksandra Miszalskiego z KO (!) przeciwko Łukaszowi Gibale. To wiele mówi o (anty)rywalizacji PO-PiS-u w Krakowie i lokalnych kontekstach uprawiania polityki.

Możliwa restauracja

Słowa Majchrowskiego to zaś jasny sygnał dla Donalda Tuska i jego obozu: jeżeli nie uzgodnicie swojego kandydata ze mną i moim środowiskiem, to jestem gotów poprzeć drugą stronę.

Układ wysłał jednoznaczny komunikat, że nie zgodzi się na to, by nowy kandydat ponownie zaczął ignorować ich lokalne interesy. Na pytanie zaś o idealnego prezydenta dla Krakowa odpowiedział, że taki już był i nie będzie nowego idealnego, co stanowi wyborną klamrę spinającą całą tę sytuację.

Czy bez poparcia Majchrowskiego i ludzi z nim związanych da się w Krakowie wygrać wybory? Przekonamy się w najbliższych miesiącach. Zanosi się na to, że będziemy mieli do czynienia z dużą liczbą kandydatów, bo w sezonie ogórkowym każdy będzie chciał zaistnieć.

To zaś może zmniejszyć szansę typowanego na faworyta Łukasza Gibały, który po raz czwarty powalczy o władzę pod Wawelem. Niewykluczone zatem, że przedterminowa kampania wyborcza w Krakowie nie ustąpi w brutalności tej, którą obserwowaliśmy przed dwoma laty.