I kto tu jest pipi-prawicą? Wokół buntu Mateusza Morawieckiego

Po trzech latach od utraty władzy przez PiS oglądamy coś więcej niż konflikt w partii. Obserwujemy zamianę ról. Radykałowie coraz częściej zachowują się jak koniunkturaliści, a umiarkowani – jak ci, którzy idą pod prąd. Przekorny Polak postawi dziś prędzej na Mateusza Morawieckiego i Michała Dworczyka niż Patryka Jakiego i Przemysława Czarnka.

Określenie „pipi-prawica” przez lata służyło jako pałka na tych, którzy – zamiast krzyczeć – próbowali coś przemyśleć, skorygować, czasem zrewidować. Miało oznaczać prawicę uległą, salonową, dostosowującą się do ducha czasów, unikającą realnej konfrontacji z politycznymi przeciwnikami.

Tyle że jeśli tę definicję potraktować poważnie, to dziś zaczyna ona pasować gdzie indziej. Już nie do Mateusza Morawieckiego, ale do jego przeciwników.

Bo czym jest koniunkturalizm w polityce, jeśli nie dostosowywaniem przekazu do tego, skąd aktualnie wieje wiatr? A tenna prawicy od pewnego czasu wieje z jednego kierunku – z Konfederacji. To ona narzuciła ton debacie w wielu kluczowych debatach, a część PiS-u dostroiła się do tej melodii z gorliwością neofity.

Stąd nagłe zaostrzenia kursu: retoryka antyunijna podkręcona do granic karykatury, odruchowe granie antyniemieckimi resentymentami, powroty do węgla w stylu „im bardziej na przekór, tym lepiej”. Wszystko to coraz mniej przypomina spójny projekt polityczny, a coraz bardziej – reaktywną politykę komunikacyjną.

Do tego dochodzi nieznośny symboliczny hołd składany ruchowi MAGA, akurat w momencie, gdy poprzez politykę Donalda Trumpa staje się to coraz mniej sexy, nawet dla tych, którzy jeszcze niedawno upatrywali w przywódcy Stanów Zjednoczonych nadziei na konserwatywną kontrrewolucję.

Gdy widzę Patryka Jakiego przebranego za Charliego Kirka albo swojskie „oze-sroze” Przemysława Czarnka przypominające Trumpowskie „drill, baby drill”, to zastanawiam się, gdzie podziała się partia, która na każdym kroku stawiała na estetyczny i retoryczny suwerenizm.

Rozumiem ten rodzaj politycznego marketingu – to wszystko ma wyglądać na twardość. W praktyce coraz częściej jest jednak miękkością – tyle że przebraną za radykalizm. Bo łatwiej rozgrzewać media społecznościowe tanim populizmem, niż wejść w realny spór, który coś kosztuje.

I tu pojawia się paradoks Morawieckiego.

Można go nie lubić, można mu nie wierzyć, można kwestionować jego rządy – ale trudno nie zauważyć, że w ostatnich trzech latach wybrał inną ścieżkę niż duża część jego środowiska. Zamiast ścigać się jedynie na ostrość tweetów, wszedł w długie, merytoryczne debaty – z Krzysztofem Bosakiem, Sławomirem Mentzenem czy Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem. Zamiast grać wyłącznie emocją, próbuje odbudować narrację rozwojową i modernizacyjną.

To nie jest droga efektowna. To jest droga żmudna, momentami niewdzięczna. Wymaga wychodzenia poza własną bańkę i przyjmowania ciosów z każdej strony – i z Telewizji Republika, i z TVN-u. Ale to jest też coś, co przypomina politykę w klasycznym sensie: spór, argument, próba przekonania. Promowanie swojej agendy wbrew emocjom ludu.

Przez długi czas pojawiał się zarzut, że Morawiecki „nie ma ludzi”. Trzy lata poza władzą to dobry test. I wygląda na to, że zdołał zbudować środowisko na tyle realne, że jego ewentualna secesja byłaby dla PiS-u gwoździem do trumny.

Symboliczne było zresztą to słynne zdjęcie po rozmowie z prezesem w mieszkaniu Adama Bielana. Kiedy „maślarze” rozgrzewali X-a przez tydzień, ostatecznie siedmiogodzinną pogawędkę o strategii partii, ale i ponoć o historii filozofii uciął sobie z Kaczyńskim nie Czarnek, lecz Morawiecki.

I tu wracamy do punktu wyjścia.

„Pipi-prawica” miała oznaczać brak charakteru, uległość wobec trendów, brak odwagi w obronie własnych pryncypiów. Trudno uznać, że te określenia pasują dziś do umiarkowanego skrzydła PiS-u.

Może więc warto odwrócić pytanie: nie kto jest dziś wystarczająco radykalny, ale kto jeszcze uprawia politykę, która nie jest tylko jej imitacją?