Umiarkowanie proeuropejscy. Co naprawdę myślimy o Unii Europejskiej?

Badania CBOS mówią jasno: Polacy pozbyli się kompleksów i nie pretendują już do roli „prymusa” Unii Europejskiej bez własnego głosu. Mamy swoje zdanie, ale wiemy, że współpraca popłaca.

Chcemy być częścią Unii Europejskiej

Członkostwo Polski w Unii Europejskiej pozostaje nieprzerwanie istotnym tematem debaty publicznej i jednym z ważniejszych determinantów poglądów politycznych Polaków. Czy polexit to dziś naprawdę realne zagrożenie – jak ocenił w ostatnio premier Donald Tusk? Czy widmo suwerenizmu krąży nad Unią Europejską? Oto, co na ten temat mówi najnowsze badanie CBOS.

Według raportu pracowni, bazującego na danych z lutego bieżącego roku, Polacy wciąż są w czołówce państw członkowskich pod względem proeuropejskich nastrojów. Poparcie dla członkostwa w UE deklaruje 82% badanych.

Przeciw jest tylko 14% ankietowanych. Jeżeli spojrzymy na długofalowe trendy, to od czasów akcesji Polski do Unii Europejskiej zwolennicy członkostwa niemal nieprzerwanie utrzymują się na poziomie 80–92%. Nastroje eurosceptyczne zaś obserwujemy zawsze na poziomie między 10-20%. Obecnie przeciwnicy stanowią około 15% respondentów.

Doceniamy korzyści

Przez dwie dekady członkostwa w UE Polacy coraz wyraźniej dostrzegają jego pozytywny bilans. Obecnie trzy piąte badanych (60%) uważa, że obecność Polski w UE przynosi naszemu krajowi więcej zysków niż strat.

Przekonanie o pozytywnych rezultatach obecności Polski we wspólnocie szczególnie często wyrażają osoby najlepiej wykształcone i sytuowane oraz mieszkańcy dużych i średnich miast, co przekłada się również na listę benefitów, które doceniają.

Wśród tych najczęściej wymieniają otwarte granice i swobodę podróżowania (73%), możliwość podejmowania pracy na terenie UE (49%) i wykorzystywania funduszy unijnych (47%) oraz poprawę infrastruktury w kraju (52%).

Nieco więcej niż co piąty badany (21%) sądzi odwrotnie: że nasz kraj raczej traci, niż zyskuje na przynależności do UE. Przekonanie, że pozytywne i negatywne efekty członkostwa się równoważą, wyraża 15% badanych.

Obraz, który się z tego wyłania, jest dość spójny: generalnie doceniamy wymierne korzyści płynące z integracji.

Nie boimy się o naszą suwerenność

Obecność Polski w Unii Europejskie wiąże się z przekazaniem wspólnocie części kompetencji suwerennych. Czy daliśmy skusić się błyskotkom i przehandlowaliśmy suwerenność za paciorki?

Odczucia są inne. Od momentu akcesji przeważa pogląd, że członkostwo w UE nie ogranicza zbytnio suwerenności Polski. Odsetek zwolenników tej opinii oscylował między 45 a 55%. Przekonanie przeciwne wyraża obecnie 38% – również niemało.

O co przede wszystkim obawiają się w tym kontekście Polacy? Badani skupiają się przede wszystkim na kilku newralgicznych obszarach. Najczęściej pojawiają się wątpliwości związane z unijną polityką rolną oraz z ochroną środowiska i klimatu.

W tym kontekście szczególne emocje budzi problem transformacji energetycznej, postrzegany jako źródło dodatkowych kosztów, które uderzą zarówno w przedsiębiorstwa, jak i budżety domowe.

Badani zwracają także uwagę na ograniczoną swobodę prowadzenia własnej polityki gospodarczej. W ich ocenie podporządkowanie się unijnym regulacjom może osłabiać polskie firmy, a w skrajnych przypadkach prowadzić do likwidacji całych sektorów gospodarki.

Co ciekawe, obszary takie jak wymiar sprawiedliwości czy polityka migracyjna, a także kwestie światopoglądowe i kulturowe zamykają tę listę. Wbrew temu co mogłoby się wydawać nie stanowią zmartwienia dla przeciętnego Polaka.

Umiarkowanie proeuropejscy

W ciągu ostatnich lat wyraźnie zmalała aprobata dla pogłębienia integracji europejskiej, jednak na tym samym niskim poziomie co zawsze pozostaje odsetek badanych postulujących wyjście Polski z Unii Europejskiej.

Obecnie Polacy są podzieleni w opiniach na temat pożądanego kierunku zmian w UE. Zbliżone odsetki opowiadają się z jednej strony za pogłębieniem integracji (26%), a z drugiej za zwiększeniem roli państw narodowych (23%) lub nawet wyjściem Polski z UE (5%).

Najwięcej, bo blisko co trzecia osoba (32%) chciałaby zachowania status quo. W ocenie większości badanych (62%) hipotetyczne wyjście Polski z UE przyniosłoby naszemu krajowi więcej strat niż zysków.

Tylko niespełna co dziesiąty (9%) widzi głównie korzyści z tym związane. O równowadze zysków i strat mówi 16% respondentów. Krytyczna ocena członkostwa w UE nie pociąga zatem za sobą automatycznie przeświadczenia o pozytywnych efektach opuszczenia UE i tym samym poparcia dla polexitu.

Pozbyliśmy się kompleksów

Co należy z powyższych danych rozumieć? Jakie wnioski z nich płyną? Przede wszystkim Polacy pozbyli się kompleksów i nie pretendują już do roli „prymusa” wspólnoty bez własnego głosu. Mamy własne zdanie i nie chcemy, aby inni mówili nam, jak mamy meblować własne państwo.

Nie daliśmy się jednak skusić suwerenistom. Wciąż dominuje przekonanie, że współpraca popłaca. W społeczeństwie dominuje realizm minimalistyczny – chcemy być w głównym nurcie, ale nie płynąć z prądem.