200 000 plus na dziecko. Skąd wziąć na to pieniądze?

Polska mierzy się z bezprecedensową katastrofą demograficzną. Statystyki za rok 2025 są gorsze od najbardziej pesymistycznych prognoz sprzed dekady. W odpowiedzi na ten kryzys, Klub Jagielloński proponuje radykalną reformę polityki rodzinnej: wypłatę 200 tysięcy złotych jednorazowo zamiast comiesięcznych świadczeń. Skąd wziąć na to pieniądze i jak ma to w praktyce wyglądać?

Game changer

Według eksperta Klubu Jagiellońskiego, dotychczasowe programy, takie jak 800+, choć istotne społecznie, przestały pełnić funkcję prodemograficzną. Stały się „przezroczyste”, traktowane przez młodych ludzi jako oczywisty standard, a nie bodziec do założenia rodziny.

Propozycja „200 tysięcy plus” zakłada skumulowanie środków z programu 800+ (z 18 lat) oraz programu „Aktywny Rodzic” i wypłacenie ich w całości tuż po narodzinach dziecka.

– Dla 23-latków, dla 25-latków, jednorazowa wypłata 200 tysięcy złotych to jest częstokroć życiowy game changer, dużo poważniejszy niż dla 35-latków.

Dla młodych ludzi perspektywa posiadania lub nieposiadania 200 tysięcy to jest po prostu bardzo duża zmiana, pozwalająca na wkład własny do mieszkania czy dostosowanie warunków życia do powiększającej się rodziny – mówił Piotr Trudnowski w debacie Nowego Ładu z udziałem Michała Kota.

Wcześniejsze rodzicielstwo

Kluczowym argumentem za nowym programem jest zachęcenie Polaków do wcześniejszego rodzicielstwa. Trudnowski zauważa, że spadek dzietności jest silnie skorelowany z wiekiem zakładania rodziny, co stwarza problemy natury biologicznej (niepłodność) oraz psychologicznej.

– Jeżeli cały czas robimy to samo, to trudno oczekiwać innych efektów. […] Pieniądze swobodnie dysponowane w większej kwocie poczucie bezpieczeństwa będą zwiększały i tworzyły przestrzeń do tego, żeby z lękiem przed niepewną przyszłością pracować.

To nie tylko szansa na to, że dzieci urodzą się wcześniej, ale z różnych powodów urodzi się ich w dłuższej perspektywie więcej – mówił.

13. i 14. emerytury jako „demograficzny skarbiec” 

Reforma, choć w perspektywie 36 lat neutralna dla budżetu, wymaga znalezienia środków na sfinansowanie „górki” wydatków w pierwszych latach. Trudnowski wskazuje na konieczność rewizji wydatków na 13. i 14. emerytury, które w przeciwieństwie do 800+ są automatycznie waloryzowane i ich koszt lawinowo rośnie.

–W latach trzydziestych wydatki na 13. i 14. emeryturę zaczną przekraczać wydatki na program 800+. To są po prostu potężne pieniądze. To jest demograficzny skarbiec, z którego powinniśmy mieć odwagę powiedzieć: potrzebujemy tych pieniędzy na bardziej rozwojowe cele. Trzynastka i czternastka nie powinny być objęte hasłem „nic, co dane, nie będzie odebrane”.

Zaufanie do rodziców 

Klub Jagielloński apeluje o odejście od paternalizmu i zaufanie młodym pokoleniom. Trudnowski podkreśla, że obawy o „przejedzenie tak dużej kwoty” – które w trakcie debaty zgłaszał Michał Kot – są nieuzasadnione, podobnie jak nie sprawdziły się czarne scenariusze przy wprowadzaniu 500+.

– Skoro przy okazji programu 500+ zbudowaliśmy polski model subsydiarności, podmiotowo traktujący rodziców, to dlaczego nie zaufamy tym młodym ludziom, że będą w stanie racjonalnie wydawać te środki?

Posiadanie dziecka to zbyt poważna decyzja, by podejmować ją „tylko dla pieniędzy”, ale dwieście tysięcy może usunąć realne bariery, które dziś te decyzje blokują – mówił ekspert KJ.