Pola Matysiak i Kazik głosowali na Nawrockiego. PiS-owcy? Nic podobnego

Pola Matysiak w programie Roberta Mazurka, a Kazik Staszewski u Bogdana Rymanowskiego przyznali, że w drugiej turze głosowali na Karola Nawrockiego. Liberalny komentariat zapłonął gniewem i szyderą: „To PiS-owcy!”. Prawda jest jednak zupełnie inna.

Zarówno posłanka z Kutna, jak i lider zespołu Kult użyli tego samego argumentu: lęku przed monopolem władzy. Nie mogli zagłosować na Rafała Trzaskowskiego, ponieważ jego zwycięstwo oznaczałoby absolutną dominację Koalicji Obywatelskiej.

Jej zagorzali zwolennicy pukają się po czołach – co to za absurdalny argument? Przecież właśnie o to chodziło, żeby „odzyskać państwo” z rąk Prawa i Sprawiedliwości. A jednak Nawrocki wygrał. I to właśnie dzięki takim nieoczywistym wyborcom jak Matysiak i Kazik. Dlaczego?

Oboje sięgnęli po argument jakby wyjęty z pism sarmackich XVI i XVII wieku. Lęk przed absolutum dominium zakorzeniony jest w polskiej duszy mocniej, niż powszechnie uważamy. Od 500 lat niewiele się tu zmieniło.

W dawnej Rzeczypospolitej używano tego argumentu, aby monarcha, choć wybrany wolną elekcją, nie mógł pozwalać sobie na zbyt wiele. We współczesnej Polsce oglądamy dalekie powidoki tego sposobu myślenia – zarówno na poziomie ustroju, jak i podstawowych motywacji wyborczych.

To nie tylko podwójna egzekutywa – niefunkcjonalna, lecz mająca zapewniać równowagę sił – lecz także prosty odruch republikańskiej wolności, działający w Polsce jak mało gdzie.

Wolność polityczna to wolność od dominacji. Lepszy jest instytucjonalnie zorganizowany chaos i wyczerpujący teatr polityczny niż absolutna władza skupiona w jednych rękach. Bo władza korumpuje nawet najlepszych, a władza skoncentrowana i skorumpowana staje się zagrożeniem dla obywateli.

Baliśmy się jedynowładztwa Donalda Tuska, więc – po sarmacku – zamiast kandydata namaszczonego przez „prezydenta Europy”, wybraliśmy „piasta” z gdańskiego blokowiska.

I jest w tym coś na swój sposób pięknego: że lewicowa zwolenniczka prawa do aborcji, jeszcze niedawno należąca do partii Razem, oraz stary, konsekwentnie antysystemowy warszawski rockman zagłosowali na Karola Nawrockiego.

Warto byłoby jednak tę republikańską czujność utrzymywać nie tylko w trakcie wyborów. Gdy więc obserwuję w studiach telewizyjnych obłudne rozdzieranie szat i walkę o tzw. praworządność – zarówno ze strony PiS-owców, jak i członków koalicji rządzącej – widzę przede wszystkim żenujący teatr. Te wszystkie „mądre głowy” składające ślubowanie wobec prezydenta, lecz nie w jego obecności, nie robią już na nikim poważnym większego wrażenia.

Pod tym coraz bardziej groteskowym spektaklem kryje się jednak realne niebezpieczeństwo – to samo, przed którym zaprotestowali Matysiak i Staszewski. Polska bowiem faktycznie rozmontowała Trybunał Konstytucyjny, czyli organ mający sprawować konstytucyjną kontrolę władzy.

Skala zagmatwania i oczywistego bezprawia, którego dopuszczały się obie strony sporu, jest dziś aż nazbyt widoczna. Do wywołania potrzebnego resetu ustrojowego – do którego Klub Jagielloński nawołuje od dawna – brakuje jednego elementu: powszechnego przekonania, że brak konstytucyjnej kontroli władzy godzi w interesy wszystkich Polaków, niezależnie od ich wyborów politycznych.

Niech się w końcu dogadają na minimalny kompromis. Niech pozwolą na realną kontrolę swoich rządów. A nam dadzą święty spokój. Po republikańsku.