Sejm i rząd lekceważą obywateli. Będzie kolejne weto ws. pomocy Ukraińcom?

Niestety ostatnie dni roku przyniosły niedobre informacje w dziedzinie konsultacji społecznych i publicznych. W Sejmie Marszałek Czarzasty kolejny raz zdecydował o skróceniu regulaminowego terminu na wypełnianie ankiet konsultacyjnych. W praktyce konsultacje trwały… dwa dni robocze. Podobna sytuacja ma miejsce w rządzie, który radykalnie skrócił i wyznaczył na termin świąteczno-noworoczny konsultacje niezwykle ważnej ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Z kolei tylko do końca roku można wypowiedzieć się ws. kolejnej ustawy dotyczącej tzw. dwukadencyjności.

Niniejszy tekst to szósta edycja nowego newslettera legislacyjnego, który wysyłamy co miesiąc do osób zainteresowanych procesem stanowienia prawa i udziałem obywateli w kształtowaniu przepisów, nad którymi pracuje parlament. Zostaw swój adres, by otrzymywać kolejne maile!

Komisja zlekceważyła obywateli ws. dwukadencyjności. Zareagować można TYLKO DZIŚ

Tylko do końca dnia 31 grudnia można wziąć udział w konsultacjach kolejnego, tym razem senackiego, projektu ustawy ws. likwidacji limitu dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów. Jak to zrobić? Należy:

1. Wejść na stronę konsultacji społecznych w witrynie Sejmu RP.
2. Odszukać na liście konsultowanych projektów Senacki projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2080).
3. Wybrać przycisk „Ankieta”.
4. Za pośrednictwem Profilu Zaufanego, aplikacji mObywatel, bankowości elektronicznej, E-dowodu lub Use eID zalogować się do systemu konsultacji społecznych.
5. Odpowiedzieć na pytania zawarte w ankiecie i przesłać formularz.

Przypomnijmy: poprzednią wersję tego projektu w konsultacjach oceniło negatywnie 80% spośród 2779 obywateli, którzy wzięli w nich udział. Niestety, Sejm już dwukrotnie zlekceważył opinię obywateli. Najpierw projekt został skierowany do dalszych prac w głosowaniu na sali plenarnej, a 4 grudnia sejmowa komisja zarekomendowała przyjęcie ustawy. To zły precedens, dlatego szczególnie warto wypowiedzieć się w kolejnych konsultacjach w tej sprawie!

Klub Jagielloński przygotował publikację z cyklu #KonkretKJ, która może być pomocna przy wypełnianiu ankiety konsultacyjnej. Znajdziecie w niej konkretne propozycje realnej demokratyzacji samorządów, które można wskazać w konsultacjach jako alternatywne metody rozwiązania problemu, jakim według zwolenników likwidacji dwukadencyjności jest ograniczenie możliwości wybierania tych samych samorządowców na stanowiska dłużej, niż przez 10 lat.

Rząd prosi się o kolejny kryzys ws. pomocy Ukraińcom

Z uwagi na wagę tematu zwracamy dziś uwagę również na groźny problem związany z konsultacjami tym razem w ramach rządowego procesu legislacyjnego. Tylko do 2 stycznia można zabrać stanowisko ws. projektu ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (UD 345).

Projekt trafił „z rozdzielnika” do grupy zaledwie 16 wybranych organizacji 23 grudnia w godzinach popołudniowych, ale szeroka opinia publiczna dowiedziała się o konsultacjach dopiero 29 grudnia. Oznacza to, że na konsultacje tak ważnej ustawy w praktyce dano 3 dni robocze. Zachęcamy do udziału w nich. Można to zrobić pisząc bezpośrednio na adres mailowy: [email protected] lub poprzez odpowiedni formularz na stronie Rządowego Procesu Legislacyjnego.

Sprawę skomentowało Obywatelskie Forum Legislacji przy Fundacji im. Stefana Batorego wyrażając stanowczy sprzeciw wobec wyznaczenia konsultacji publicznych „w terminie, który w rzeczywistości uniemożliwia udział znaczącej części interesariuszy, a tym samym czyni konsultacje pozornymi”. Przyłączamy się do tej oceny i apelu do rządzących, by wyznaczyć nowy, zgodny z Regulaminem Rady Ministrów termin co najmniej 21 dni na konsultacje.

Warto przypomnieć, że tak radykalne skrócenie procedur konsultacyjnych stawia pod znakiem zgodność ważnej ustawy z Konstytucją, co może zaowocować kolejnym wetem Prezydenta RP w tej sprawie, a w konsekwencji doprowadzić do poważnego kryzysu w zakresie pomocy obywatelom Ukrainy po 4 marca 2026 r.

Również w Sejmie na Święta… skrócono konsultacje

Z podobną praktyką mieliśmy do czynienia w ostatnich dniach w Sejmie. Marszałek Włodzimierz Czarzasty 23 grudnia podjął decyzję o skróceniu z 30 do 7 dni konsultacji Poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (druk 2112).

Na sam fakt skróconego terminu nałożył się okres świąteczny, co w praktyce oznaczało, że obywatele mieli realnie 2 dni robocze na zaopiniowanie projektu. W tak krótkim czasie przesłano 44 ankiety, co może świadczyć o realnej wadze i potrzebie rzetelnych, zgodnych ze standardami konsultacji projektu.

Inne projekty, na które warto zwrócić uwagę

W sejmowych konsultacjach jest obecnie 13 projektów ustaw. Zwracamy uwagę na najciekawsze z nich:

• Już 3725 osób wzięło udział w konsultacjach kolejnej ustawy dot. polowań. Tym razem to projekt nowelizacji prawa łowieckiego autorstwa Konfederacji, który proponuje zniesienie zakazu udziału w polowaniach osobom poniżej 18 roku życia, którzy wedle inicjatywy mieliby za zgodą opiekunów brać w nich udział w roli obserwatorów. Wypowiedzieć można się do 17 stycznia 2026 roku.
• Do 21 stycznia można konsultować projekt ustawy Prawa i Sprawiedliwości ws. ochrony strategicznych obiektów sportowych.
• Kolejny projekt ws. opłaty turystycznej złożyła tym razem Lewica. To druga ustawa w tej sprawie na przestrzeni ostatnich tygodni, a o sprawie pisaliśmy niedawno na łamach portalu Klubu Jagiellońskiego. Konsultacje trwają do 10 stycznia.
• Tylko do 3 stycznia można wypowiedzieć się w sprawie ustawy Polski 2050 o najmie krótkoterminowym. Projekt cieszy się zauważalnym zainteresowaniem: oceniło go już ponad 900 osób.

Wśród pozostałych projektów znajdują się też regulacje dotyczące między innymi gier hazardowych, ochrony przyrody, kryptowalut, referendum lokalnego, podatku VAT od darowizn na rzecz szkół, wdrożenia unijnej dyrektywy ws. jakości wody oraz funkcjonowania Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu. Listę wszystkich projektów wraz z linkami do ankiet konsultacyjnych znaleźć można na sejmowej stronie konsultacji społecznych.

Zachęcamy do noworocznej lektury!

Mamy nadzieję, że w Nowym Roku procedury konsultacyjne wrócą do wysokiego standardu, do których przyzwyczaił nas pierwszy rok ich funkcjonowania. Przypominamy, że podsumowaliśmy go niedawno w obszernym raporcie pt. „Sejm – nowe otwarcie. Pierwszy rok systemu konsultacji społecznych w Sejmie”.

Zachęcamy też do lektury streszczenia raportu w formie artykułu na portalu klubjagiellonski.pl. Szczegółową, merytoryczną publikację udało nam się skondensować w omówieniu do 45 najważniejszych punktów.

Opublikowaliśmy też w ostatnich dniach ciekawy artykuł na temat problemu regulacji zawodu psychoterapeuty. „W Polsce psychoterapeutą może zostać dziś niemal każdy – bez studiów, bez certyfikatu, bez realnej kontroli. Procedowany obecnie projekt ustawy ma to zmienić, porządkując rynek i wprowadzając jasne standardy zawodu zaufania publicznego” – pisze Dominika Tworek.

W artykule autorka opisuje na czym polega problem, ale też omawia wyniki sejmowych konsultacji w tej sprawie i cytuje eksperckie stanowiska sformułowane w ich toku. Zajęliśmy się tym projektem z uwagi na jego społeczną wagę, ale także fakt, że był jednym z najchętniej konsultowanych w mijającym roku. Oceniło go ponad 7500 osób, spośród których 70% uznało ustawę za potrzebną.