Chińskie auta zagrażają naszemu bezpieczeństwu? Nowy raport OSW

– Powinniśmy wyciągnąć wnioski z chińskiego – niezwykle poważnego i skrupulatnego – podejścia do regulowania inteligentnych samochodów – twierdzi Paulina Uznańska, autorka raportu OSW „Smartfony na kółkach”.

Coraz częściej jeździmy chińskimi samochodami

Po dziewięciu miesiącach 2025 roku udział chińskich samochodów w sprzedaży w Polsce wyniósł ok. 7 proc., a w październiku już co dziesiąte sprzedane auto pochodziło z Chińskiej Republiki Ludowej.

Intensywny rozwój branży samochodów elektrycznych sprawia, że na drogach zwiększa się liczba pojazdów elektrycznych, a także bardziej rozwiniętych inteligentnych aut. Jeszcze do niedawna chińskie auta były rzadkością na europejskich, w tym polskich drogach.

Państwo Środka uznało branżę motoryzacyjną za strategiczny filar rozwoju technologicznego państwa. Już 10 lat temu w chińskich dokumentach planistycznych widniały wzmianki o innowacjach w zakresie inteligentnych samochodów.

„Najpierw amerykańska Tesla wytyczyła drogę, pokazując, że samochody elektryczne mogą być hitem sprzedażowym w segmencie pojazdów klasy premium w UE. […]

Jeszcze bardziej zaskakujący niż sukces Muska był jednak fakt, że do rywalizacji na tym polu dołączyły też Chiny, które już w 2015 roku zadeklarowały w strategii „Made in China 2025” ambicję stania się m.in. liderem w produkcji pojazdów elektrycznych” – komentowali na łamach Klubu Jagiellońskiego dr Konrad Popławski i Benedykt Kurtyka, analitycy OSW.

„Smartfony na kółkach”

Ośrodek Studiów Wschodnich 17 grudnia br. opublikował raport „Smartfony na kółkach. Inteligentne samochody z Chin a cyberbezpieczeństwo Europy”, w którym opisuje zagrożenia dla bezpieczeństwa związane z rozwojem autonomicznych pojazdów.

Chińczycy uważają, że inteligentne pojazdy mogą nie tylko służyć budowaniu cywilnego potencjału technologicznego, ale także wspierać rozwój technologii wojskowych zgodnie z powszechną w chińskim przemyśle strategią fuzji cywilno-wojskowej.

„Inteligentne samochody – dzięki radarom, czujnikom, kamerom o wysokiej rozdzielczości, precyzyjnym mapom oraz globalnym satelitarnym systemom nawigacyjnym (GNSS) – mogą obserwować, rejestrować i analizować dane zarówno z otoczenia, jak i z wnętrza pojazdu” – czytamy w raporcie.

Czy inteligentne samochody mogą stać się narzędziem wojny hybrydowej? 

O to, czy istnieje zagrożenie użycia przez Chiny (lub Rosję) technologii inteligentnych samochodów przeciwko państwom europejskim, spytaliśmy Paulinę Uznańską, autorkę raportu i analityczkę w zespole chińskim OSW.

– W dokumentach chińskich organów państwowych czytamy, że ryzyka związane z inteligentnymi samochodami dzielą się na dwie kategorie: zagrożenia wywiadowcze (inteligentne samochody mogą zbierać dane np. o infrastrukturze krytycznej oraz wrażliwe dane o kierowcy i pasażerach) oraz zagrożenia cyberatakami (np. zdalne przejęcie samochodu lub zakłócenie pracy sensorów może prowadzić do wypadków). Zatem sami Chińczycy wskazują, że samochody inteligentne mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa – komentuje Paulina Uznańska.

– Aby zrozumieć, czy Chiny mogą używać tej technologii ofensywnie przeciwko nam, należy budować scenariusze. W czasie pokoju jej zastosowanie w sposób ofensywny wiązałoby się z wysokim kosztem politycznym i gospodarczym, więc jest mało prawdopodobne.

Jednak jeśli przyjmiemy scenariusz wojenny, ta kalkulacja może się diametralnie zmienić, przykładowo w razie jednoczesnego konfliktu prowadzonego przez Rosję w Europie i Chiny w Cieśninie Tajwańskiej – twierdzi ekspertka OSW.

– Osobną kwestią jest to, że wszystkie samochody inteligentne – niezależnie od kraju pochodzenia producenta – są podatne na cyberataki, a ze względu na możliwości zdalnego sterowania, także na wykorzystanie do aktów dywersji. Należy zatem poważnie podchodzić do związanych z nimi kwestii cyberbezpieczeństwa – stwierdza Uznańska.

Chiny zabezpieczają się przed inteligentnymi samochodami

Państwo Środka zbudowało kompleksowy ekosystem regulacyjny, którego zadaniem jest ochrona przed  zagrożeniami dla cyberbezpieczeństwa związanymi z inteligentnymi autami. Chodzi przede wszystkim o ich podatność na cyberataki oraz o gromadzenie wrażliwych danych.

To zarówno informacje z otoczenia zewnętrznego pojazdu, np. dotyczące przepływu osób i pojazdów we wrażliwych obszarach związanych z infrastrukturą wojskową, przemysłową, naukową czy rządową, jak i pochodzące z jego wnętrza: dane biometryczne kierowcy i pasażerów.

Chiny jako szczególne zagrożenie postrzegają pojazdy zagranicznych producentów, którzy są na mocy wyżej wskazanych ustaw zobowiązani do przechowywania kluczowych gromadzonych danych wyłącznie w Chinach, a także podlegają systemowi testów i certyfikacji dla producentów inteligentnych pojazdów.

Tesla, której samochody były nieformalnie wykluczane z poruszania się w pobliżu wrażliwych obiektów, takich jak lotniska, autostrady czy budynki rządowe, jako pierwsze zagraniczne przedsiębiorstwo motoryzacyjne uzyskała certyfikację bezpieczeństwa danych chińskich władz.

– Chińczycy piszą w swoich dokumentach państwowych, że inteligentne samochody są przełomową technologią i wymagają nowych ram regulacyjnych. I takie właśnie ramy tworzą, wydając całą sieć regulacji administracyjnych, standardów technicznych i bezpieczeństwa danych zbieranych przez inteligentne samochody. Tymczasem akurat w tej kwestii Europa pozostaje nieuregulowana – twierdzi ekspertka OSW.

Czas na europejskie regulacje?

– Po pierwsze, powinniśmy wyciągnąć wnioski z chińskiego – niezwykle poważnego i skrupulatnego – podejścia do regulowania inteligentnych samochodów. Obecnie globalnym liderem w obszarze inteligentnych samochodów staje się ChRL, zatem wyciągajmy wnioski z ich działań – mówi Paulina Uznańska.

– Optymalnym rozwiązaniem dla UE byłoby opracowanie ogólnounijnych przepisów nakładających na producentów samochodów, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów z państw trzecich lub niesojuszniczych, obowiązek uzyskania dodatkowej certyfikacji bezpieczeństwa – uważa analityczka.

– Mechanizm ten miałby dwojaką funkcję: 1) pozwoliłby zwiększyć poziom bezpieczeństwa na rynku wewnętrznym, 2) sprzyjałby pozyskiwaniu know-how technologicznego oraz lokowaniu większej wartości dodanej w Europie. Wraz ze wzrostem liczby inteligentnych samochodów z Chin opór konsumentów przed nowymi regulacjami, a tym samym koszt polityczny, będzie coraz większy, więc sprawa nabiera szczególnej pilności – pointuje Uznańska.