Krzysztof Bosak kontra Adrian Zandberg. Lider Konfederacji wygrał na punkty

Wczoraj podczas konferencji Krynica Forum 2025, współorganizowanej przez Klub Jagielloński, odbyła się długo wyczekiwana debata między Krzysztofem Bosakiem a Adrianem Zandbergiem. Dyskusja nie zawiodła – obaj politycy utrzymali wysoki poziom. Nieco lepiej wypadł lider Konfederacji, ale nie to jest najważniejsze. Ten spór pokazał, że polska polityka może w przyszłości być po prostu lepsza.

Coś, co fanbaza lubi najbardziej

Obaj byli mocni retorycznie, dobrze znali słabe strony przeciwnika, byli przygotowani, opanowani i nie unikali konfrontacji. Lider Razem grał na napięciu między Bosakiem a Mentzenem, z kolei Bosak niemal w każdej wypowiedzi próbował przykleić Zandberga do postkomunistów lub zachodniej lewicy.

Tę debatę można oceniać na dwóch poziomach – ludowym i programowym. Na tym pierwszym zrobiły to już dziesiątki kont na portalu X: jedni podniecali się, że Bosak wypomina stare zdjęcie Zandberga, na którym nosi koszulkę z Marksem, sierpem i młotem, zaś fanbaza „Duńczyka” szydziła z potknięcia Bosaka w obronie mikrokawalerek.

Lider Razem żartował z „księgowego z Torunia” i fundacji rodzinnych tworzonych dla optymalizacji podatkowej, a Bosak grał prostymi skojarzeniami: socjalizm – utopia – złodziejstwo.

Tyle dla ludu.

Mieszkalnictwo

Znacznie ciekawiej wypadła rozmowa w szczegółach programowych. W wielu punktach obaj liderzy, mimo retorycznej potrzeby odróżniania się, ukrywali prawdę, która dla ich środowisk może być niewygodna, ale dla Polski – bardzo obiecująca.

Wybór między ich propozycjami często przypominał wybór między herbatą a kawą. Pojawiało się pytanie: dlaczego „albo–albo”, skoro można „i–i”?

Pierwszy temat to mieszkalnictwo. W tej rundzie Bosak wypadł słabiej. Zandberg postulował budowę mieszkań przez samorządy – tanich, wynajmowanych w ramach przejrzystych zasadach, na wzór Wiednia. Chciał też zakazać mikrokawalerek.

Bosak odpowiadał, że najpierw trzeba zdjąć bariery, które utrudniają budowę domów i mieszkań. Postulował wsparcie dla mniejszych, lokalnych deweloperów, ograniczenie wpływu wielkich – zwłaszcza zagranicznych – i rozwój budownictwa poza metropoliami.

Przyciśnięty przez Zandberga, zgodził się jednak, że warto rozmawiać także o minimalnym metrażu w prawie budowlanym. Jest więc otwarty na ograniczenie mikrokawalerek. Sprzeciwiał się natomiast narracji, że każdy deweloper to złodziej. Słusznie zauważył też, że mieszkalnictwo społeczne – choć warte uwagi – nie rozwiąże wszystkich problemów.

A jednak po raz pierwszy pojawiło się wrażenie, że między oboma liderami możliwy jest rozsądny kompromis. Samorządy mogłyby budować część mieszkań, ale jednocześnie warto uprościć prawo budowlane i rozwijać inwestycje poza metropoliami. Mikrokawalerki zaś – nie zakazywać, lecz radykalnie ograniczyć. Taki kompromis wydaje się realny.

Ochrona zdrowia i podatki

Partia Razem chce zwiększenia nakładów na ochronę zdrowia. Bosak kontrargumentował, że w ostatnich latach pieniędzy przybyło, a system i tak nie działa lepiej. Rzeczywiście, w 2024 r. wydatki na zdrowie wzrosły o prawie 20% względem poprzedniego roku i sięgnęły oczekiwanych jeszcze niedawno przez Razem 8% PKB. Czy coś się zmieniło się na lepsze? Nie sądzę.

Bosak proponuje powrót do modelu kas chorych, w którym różne podmioty dostarczałyby świadczenia zamiast jednego molocha w postaci NFZ. Konkurencja miałaby poprawić jakość usług.

Zandberg ripostował, że starzejące się społeczeństwo i tak wymusi wzrost nakładów. Bosak przyznał rację. Znów byli blisko porozumienia.

Oczywisty spór nie do pogodzenia dotyczył podatków. Był to jednak najbardziej powierzchowny moment debaty. Pojawiły się też punkty wspólne – jak uszczelnienie CIT i skuteczniejsze opodatkowanie zagranicznego kapitału. Bosak opowiadał się za uproszczeniem systemu, Zandberg za podwyżką podatków dla 1% najbogatszych, starając się nie brzmieć zbyt radykalnie.

Bosak znów między słowami przyznawał rację Zandbergowi, ale dodawał, że nie należy bezrefleksyjnie kopiować zachodnich systemów podatkowych. Polacy wciąż potrzebują wolności w gromadzeniu kapitału, bo nadal nam brakuje.

Imigracja

Na koniec temat imigracji. Zandberg był wyjątkowo wycofany, jakby sam wstydził się programu swojej partii. Widząc nastroje społeczne i to, co dzieje się na Zachodzie, niemal całkowicie odpuścił narrację proimigrancką.

To była łatwa piłka dla Bosaka, który prezentował poglądy należące dziś już do mainstreamu. Cytował fragmenty programu Razem, często sprzeczne z tym, co mówił jego adwersarz.

Na deser lider Konfederacji przytoczył stanowisko Razem w sprawie strategii migracyjnej rządu, gdzie pada stwierdzenie, że „spośród ekstremizmów religijnych Polska obecnie największy problem ma z ekstremizmem katolickim”. Brzmiało to jak klasyczny przykład zideologizowanej wyobraźni lewicy.

Na punkty dla Krzysztofa Bosaka

Wraz z upływem czasu Zandberg wyraźnie tracił energię, podczas gdy Bosak zyskiwał pewność i swobodę.

Wynik tego pojedynku nie jest jednak najważniejszy. Niewiele wskazuje, by Razem w najbliższym czasie odegrało podmiotową rolę na scenie politycznej – w sondażach partia balansuje na granicy progu wyborczego. Inaczej Konfederacja, bez której za dwa lata prawdopodobnie nie będzie dało się utworzyć rządu.

Gdyby jednak obaj liderzy mieli w przyszłości realny wpływ na politykę, mogliby wnieść ją na wyższy poziom. I tego powinien życzyć sobie każdy państwowiec – niezależnie od tego, czy kibicuje Razem, czy Ruchowi Narodowemu.