CBOS: Prawie 2/3 Polaków uważa, że nasza niepodległość jest zagrożona

Co druga osoba nieinteresująca się polityką uważa, że istnieje zagrożenie dla naszej niepodległości. Wzrost poczucia zagrożenia jest największy w historii badań CBOS. Większy niż gdy w Polsce stacjonowały wojska radzieckie, gdy doszło do aneksji Krymu, gdy wybuchła wojna na Ukrainie.

Centrum Badania Opinii Społecznej kilka dni temu opublikowało wyniki z badania dotyczącego obecnego poczucia bezpieczeństwa Polaków. Jego wyniki korespondują z przeprowadzonym niedawno drugim badaniem CBOS – na temat naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony.

W badaniu „Bezpieczeństwo Polski i pewność reakcji NATO na ewentualne zagrożenie jej terytorium” ankietowani mieli odpowiedzieć na dwa pytania: o zagrożenie niepodległości ojczyzny oraz o pewność pomocy ze strony NATO.

Czy, pana zdaniem, w chwili obecnej istnieje czy też nie istnieje zagrożenie dla niepodległości Polski?

Na to pytanie blisko 2/3 (63%) respondentów odpowiedziało twierdząco, uważając, że w chwili obecnej istnieje zagrożenie dla niepodległości Polski. Ponad 1/4 uważała przeciwnie (26%), a co dziesiąty ankietowany nie miał na ten temat zdania (11%).

To najwyższy wynik w historii prowadzonych od 1991 roku badań CBOS. Żadne wydarzenia z ubiegłych lat nie wzbudziły w Polakach tak wysokiego poczucia zagrożenia państwowości.

Przez ponad trzy dekady poczucie zagrożenia niepodległości kraju było prawie zawsze niższe niż poczucie bezpieczeństwa. Momenty, w których ta proporcja się odwróciła, przypadają na rok 2014, gdy doszło do aneksji Krymu przez Federację Rosyjską, oraz w 1991 roku, gdy wojska radzieckie jeszcze stacjonowały w Polsce.

Z poziomu wysokiego poczucia bezpieczeństwa w latach 2006-2013 na poziomie ponad 70% ten stan obniżył się znacząco po pierwszej agresji rosyjskiej na Ukrainę i wahał w latach od maja 2014 do lutego 2020 na poziomie od 47% do 56%.

Wybuch wojny spowodował kolejny spadek, lecz nie aż tak drastyczny jak w ostatnim miesiącu. Wtedy liczba ankietowanych uważających, że niepodległość Polski nie jest zagrożona, wciąż była nieznacznie wyższa od mających przeciwne zdanie.

Wśród osób deklarujących kompletny brak zainteresowania polityką prawie połowa uważa, że istnieje realne zagrożenie niepodległości. Tą opinię wyrażają w największym odsetku ludzie starsi (70%) oraz osoby o prawicowych poglądach (74%), choć podzielających ją osób o poglądach centrowych (60%) i lewicowych (57%) również jest bardzo dużo.

Czy, pana zdaniem, w tej chwili Polska może być pewna zaangażowania sojuszników w ewentualną obronę naszych granic czy też nie?

Ponad 2/3 (68%) badanych, odpowiadając na to pytanie, stwierdziło, że Polska może liczyć na pomoc Sojuszu Północnoatlantyckiego. We wszystkich grupach wiekowych maksymalnie kilkanaście procent ankietowanych było do tego zdecydowanie przekonanych.

To wskazuje, że choć Polacy czują wyraźne zagrożenie ze strony Rosji, to jednocześnie wierzą w udzielane Polsce gwarancje sojusznicze. Jednak ostatnie naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej wywołało różne emocje wobec europejskiego komponentu NATO i Stanów Zjednoczonych.

We wspomnianym wcześniej badaniu wykonanym po rosyjskim ataku dronowym respondenci zostali zapytani o ocenę reakcji europejskich sojuszników NATO oraz samych Stanów Zjednoczonych i prezydenta Donalda Trumpa.

Połowa z nich oceniła reakcję europejskich sojuszników za wystarczającą, a 1/3 za niewystarczającą. Zupełnie odwrotna była ocena reakcji USA, którą aż 62% badanych uznało za niewystarczającą, a jedynie 20% za wystarczającą.

Sygnały ostrzegawcze

Badania mogą służyć za wskazówkę dla rządzących, które obszary bezpieczeństwa wymagają poświęcenia szczególnej uwagi i systemowej naprawy.

Po wtargnięciu dronów w polską przestrzeń powietrzną większość badanych oceniła dobrze reakcje państwa i wojska – gorzej zaś to, czy informacje podawane przez polskie służby były wiarygodne. Tylko 14% uznało je za całkowicie wiarygodne, a ponad połowa z nich za „raczej wiarygodne”, co nie jest zadowalającym wynikiem w sytuacji kryzysowej. Również połowa ankietowanych odpowiedziała, że nie wie jak się zachować w czasie nalotu dronów.

Zdecydowana większość zgadza się z twierdzeniem, że „naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej było pierwszym krokiem nowej fazy agresywnych działań Rosji przeciwko Polsce” (67%), z czego można wnioskować, że Polacy spodziewają się eskalacji konfliktu. Z takich nastrojów wynika ogólne poczucie zagrożenia niepodległości, najwyższe od wielu lat.