Prace domowe wrócą do szkół? Klub Jagielloński ostrzegał, że ich brak to zły pomysł

Według najnowszych doniesień prasowych, do końca września ma pojawić się raport zawierający ewaluację oraz rekomendacje dotyczące reformy prac domowych. Na portalu Klubu Jagiellońskiego już w 2023 roku ostrzegaliśmy, że brak zadań domowych to zły pomysł.

W poniedziałek 29 września „Rzeczpospolita” poinformowała, że Instytut Badań Edukacyjnych przygotowuje raport dotyczący wycofania prac domowych ze szkół podstawowych. Dokument ma zostać przekazany do Ministerstwa Edukacji Narodowej do końca września, a według doniesień dziennika, zawarte w nim rekomendacje będą sugerować powrót do obowiązkowych zadań w tradycyjnej formule.

Przypomnijmy, że prace domowe zniknęły z podstawówek w kwietniu 2024 roku. Od tego czasu ich zadawanie nie jest obowiązkowe, a jeśli się pojawiają – nie podlegają ocenie. Zmiana ta miała być odpowiedzią na postulaty rodziców i uczniów, którzy skarżyli się na przeładowaną podstawę programową. Reforma uzasadniana była troską o dobrostan dzieci, rzekomo przeciążonych nadmiarem obowiązków szkolnych.

Ministerstwo czeka na raport

W poniedziałkowej rozmowie w Radiu Zet minister edukacji Barbara Nowacka oceniła, że decyzja o zniesieniu obowiązkowych prac domowych była uzasadniona, ale jednocześnie nie wykluczyła, że w przyszłości system ten może powrócić – być może w zmodyfikowanej formie. Jak podkreśliła, obecnie czeka na raport ekspertów, który ma podsumować skutki dotychczasowej zmiany.

W kwietniu tego roku, dokładnie rok po wejściu w życie reformy, minister Nowacka zleciła Instytutowi Badań Edukacyjnych przygotowanie raportu z oceną skutków zmian i rekomendacjami dotyczącymi przyszłości prac domowych.

Rzecznik IBE, Ryszard Kamiński, w rozmowie z „Rzeczpospolitą” wyjaśnił:

„W instytucie funkcjonują dwa zespoły zajmujące się tematyką prac domowych. Jeden analizuje wyniki ankiety wysłanej do ponad 2 tys. szkół, drugi pracuje nad rekomendacjami, które do końca września zostaną przekazane do ministerstwa”.

To właśnie te rekomendacje mają przesądzić o dalszych losach systemu domowych ćwiczeń w polskich podstawówkach.

Nauczyciele bez autonomii

Już wcześniej pojawiały się głosy krytyczne wobec reformy. W listopadzie 2023 roku na portalu Klubu Jagiellońskiego Karolina Pilawa – polonistka z wieloletnim doświadczeniem – dowodziła, że zniesienie prac domowych to rozwiązanie populistyczne i w dłuższej perspektywie szkodliwe.

Podkreślała, że zadania domowe są często błędnie postrzegane jako kara, podczas gdy w rzeczywistości stanowią ważne narzędzie w procesie utrwalania wiedzy. Pilawa opisywała również model współpracy z uczniami, w ramach którego jasno określa zasady obowiązywania zadań.

„W domu proszę o wykonanie 2–5 krótkich ćwiczeń, które pozwolą utrwalić materiał poznany na lekcji i nie zajmą więcej niż 15–20 minut pracy. Zadania domowe nie »wpadają« codziennie, ale tylko wtedy, gdy zachodzi taka potrzeba. Omawiam ten system pracy zawsze na początku roku szkolnego, dzieci nie protestują, przyznają, że taki model jest w porządku” – pisała ekspertka KJ.

Oceny są potrzebne

W tym samym tekście Pilawa odniosła się także do kwestii oceniania, wskazując, że szkoła bez ocen wcale nie jest ideałem. Jej zdaniem uczniowie potrzebują informacji zwrotnej i jasnej weryfikacji swoich postępów.

„Nie możemy bać się stwierdzeń: »Potrafisz jedno, ale czegoś innego już nie« lub »dobrze wychodzi ci to i to, ale w tym nie jesteś najlepszy«, »w życiu nie można być dobrym we wszystkim, to nic złego, spróbuj na czymś popracować«” – argumentowała.

Dodawała, że brak jakiejkolwiek ewaluacji rodzi złudne przekonanie, iż można niczego nie umieć, a i tak być uznawanym za najlepszego. Szkoła, która nie stawia uczniom wyzwań, jej zdaniem wychowuje pokolenie pozbawione realnych kryteriów oceny własnych umiejętności.