Witamy na stronie Klubu Jagiellońskiego. Jesteśmy niepartyjnym, chadeckim środowiskiem politycznym, które szuka rozwiązań ustrojowych, gospodarczych i społecznych służących integralnemu rozwojowi człowieka. Portal klubjagiellonski.pl rozwija ideę Nowej Chadecji, której filarami są: republikanizm, konserwatyzm, katolicka nauka społeczna. Możesz nas wesprzeć przekazując 1,5% podatku na numer KRS: 0000128315.

Informujemy, że korzystamy z cookies. Zachęcamy do regularnych odwiedzin naszej strony.

Podwyżka akcyzy jest potrzebna. Polska liderem taniego alkoholu

przeczytanie zajmie 3 min
Podwyżka akcyzy jest potrzebna. Polska liderem taniego alkoholu źródło: wikimedia commons; Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0

Zapowiadane przez obóz prezydencki weto podwyżki akcyzy na alkohol przyniesie negatywne konsekwencje społeczno-gospodarcze. Podwyżka co prawda nie zasypałaby dziury budżetowej, ale zwalczałaby patologię taniego alkoholu w Polsce.

Nawrocki: Nie dla podwyżki akcyzy

Ministerstwo Finansów planowało podwyżkę akcyzy na alkohol o 15% w przyszłym roku i o kolejne 10% w roku 2027.  Taki projekt miałby wypisywać się ze strategii rozpoczętej jeszcze w 2022 roku, kiedy rząd PiS opracował tzw. mapę drogową podatku akcyzowego, która zakładała coroczny, 5-procentowy wzrost stawek na alkohol.

Jak jednak zapowiedział Zbigniew Bogucki, ewentualna ustawa o podwyżce akcyzy i opłaty cukrowej zostanie zawetowana przez Karola Nawrockiego. Prezydent zobowiązał się bowiem w kampanii wyborczej do niepodnoszenia żadnych nowych podatków.

– Jeżeli pan prezydent powiedział, że nie podpisze ustawy podwyższającej podatki, to nie podpisze takiej ustawy. Decyzja pana prezydenta jest bardzo czytelna. Nie zgadza się na podnoszenie podatków i wszystkich danin, które w istocie są podatkami – bez względu na to, czy nazywają się akcyzą czy mają inną nazwę – tłumaczył szef Kancelarii Prezydenta RP.

Społeczne koszty alkoholu

Jak zauważa dr Karol Wałachowski, ekonomista z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, podwyżka akcyzy jest pilnie potrzebnym rozwiązaniem, gdyż wyjątkowo niskie ceny alkoholu w Polsce nie są w stanie pokryć ogromnych kosztów związanych z jego spożyciem.

– Obecna akcyza na alkohol w Polsce jest bardzo niska w porównaniu do innych krajów UE. Spożycie alkoholu generuje ogromne koszty zewnętrzne, takie jak problemy zdrowotne, wypadki, koszty wymiaru sprawiedliwości i ochrony zdrowia. Szacuje się, że społeczne koszty związane z alkoholem wynoszą od 30 do 100 miliardów złotych rocznie, podczas gdy państwo zarabia na akcyzie tylko około 13-14 miliardów złotych. Zdolność nabywcza alkoholu stale rośnie, a jego cena jest niska w porównaniu do innych dóbr i usług, takich jak obiad w restauracji czy bilet do kina. To sprawia, że państwo, zamiast zniechęcać, wydaje się wręcz zachęcać do spożycia alkoholu, co prowadzi do wszystkich negatywnych konsekwencji – stwierdza Wałachowski.

Szare strefy mitem?

Zdaniem ekonomisty, obawy o wzrost szarej strefy w kontekście podwyżki akcyzy są nieuzasadnione. Nie ma bowiem żadnych dowodów, aby to zjawisko występowało po wprowadzeniu tego typu regulacji. Wręcz przeciwnie, dotychczasowe metody ograniczania konsumpcji alkoholu przynoszą pozytywne efekty.

– Niektóre miasta w Polsce wprowadziły ograniczenia w sprzedaży alkoholu po godzinie 22:00 lub 23:00. Przed wprowadzeniem tych regulacji, lobbyści alkoholowi ostrzegali, że spowodują one rozwój szarej strefy. Okazało się to nieprawdą. Wprowadzone przepisy przyniosły pozytywne efekty: w Krakowie i Koninie liczba interwencji policji spadła o 50-60%, znacznie zmniejszyła się również liczba osób na izbach wytrzeźwień. Podniesienie akcyzy, które wiąże się ze wzrostem cen alkoholu, również nie powinno prowadzić do rozwoju szarej strefy. Wzrost ceny o 10% jest zbyt małym bodźcem, aby ryzykować zakup nielegalnego alkoholu – mówi ekonomista.

Co z deficytem budżetowym?

Wałachowski stwierdza, że podwyżka akcyzy może zmniejszyć dziurę budżetową, lecz tylko w niewielkim stopniu. Znacznie większe korzyści wystąpią w sferze społecznej.

– Deficyt budżetowy w Polsce wynosi 300 mld zł, co skłania rząd do poszukiwania nowych źródeł dochodu. Podniesienie akcyzy na alkohol jest rozważane jako jeden ze sposobów na zwiększenie wpływów. Obecnie akcyza przynosi około 14 mld zł rocznie. Zwiększenie jej o 10% mogłoby dodać do budżetu dodatkowe 1-2 mld zł. Chociaż jest to sensowny krok, w kontekście całego budżetu państwa to zaledwie „kropla w morzu potrzeb”. Dlatego, jeśli rząd chce realnie zwiększyć dochody, powinien szukać rozwiązań w innych, bardziej znaczących obszarach. Podwyżka akcyzy nie zasypie dziury, ale to krok w stronę ograniczania patologii taniego alkoholu w Polsce – konkluduje Wałachowski.

Publikacja nie została sfinansowana ze środków grantu któregokolwiek ministerstwa w ramach jakiegokolwiek konkursu. Powstała dzięki Darczyńcom Klubu Jagiellońskiego, którym jesteśmy wdzięczni za możliwość działania.

Dlatego dzielimy się tym dziełem otwarcie. Ten utwór (z wyłączeniem grafik) jest udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowe. Zachęcamy do jego przedruku i wykorzystania. Prosimy jednak o podanie linku do naszej strony.