94 Horyzont Jagielloński
Poniżej prezentujemy skrót informacji z najnowszego Horyzontu Jagiellońskiego. To publikowany cyklicznie przegląd najważniejszych faktów, analiz i komentarzy z ostatniego tygodnia.
1. Polska (Bartosz Bieliszczuk)
1.1. „Foreign Policy” o wyborach prezydenckich w Polsce i stosunkach z Rosją
Kandydaci na prezydenta są zgodni w jednym: Rosja to zagrożenie – pisze Annabelle Chapman dla „Foreign Policy”. Autorka przywołuje szereg komentarzy z których wynika, że w kampanii prezydenckiej nie ma kontrowersji wokół tego, czy Rosja jest zagrożeniem, ale raczej kto lepiej przygotuje na nie Polskę. W artykule pisze o Andrzeju Dudzie jako ostrzejszym kandydacie, który opowiada się za kreowaniem polityki europejskiej, a nie wpisywaniem w nią Polski. Z drugiej strony Chapman wskazuje, że Komorowski opowiada się za wzmocnieniem NATO i wschodniej flanki Sojuszu.
1.2. Spadek obrotów w handlu z Rosją
Według danych rosyjskiej Federalnej Służby Celnej, w I kwartale b.r. spadły obroty w handlu zagranicznym: eksport spadł o 26,5%, a import o 38%. O ok. połowę spadł handel z Polską i Wielką Brytanią. W omawianym okresie udział Polski w rosyjskim handlu zagranicznym spadł z 3,3% do 2,5%. Rosyjski eksport do naszego kraju spadł o połowę, a import – o 43%. Obroty z Polską wyniosły 3,2 mld dol. wobec 6,3 mld dol. w I kw. 2014 r. Nasz udział w rosyjskim handlu zagranicznym spadł z 3,3 proc. do 2,5 proc. Rosyjski eksport do Polski spadł o połowę, a import z naszego kraju był niższy o 43 proc
1.3. Tusk: Polska sama zadecyduje o przyjmowaniu imigrantów z Afryki
W rozmowie z niemieckim „Deutsche Welle”, Donald Tusk z dużą rezerwą wypowiedział się nt. przyjmowania przez Polskę imigrantów z Afryki. Tusk przypomniał, że przyjmowanie określonej liczby imigrantów będzie odbywało się na zasadzie dobrowolności. Jak zaznaczył, Polska przyjmuje wielu uchodźców, jednak z kierunku wschodniego. „Wcale się nie dziwię, że polski rząd odnosi się z pewną rezerwą do sprawy uchodźców z Północnej Afryki, ponieważ z całą pewnością Polsce łatwiej będzie wywiązywać się ze swoich zobowiązań – i mówię to z czystym sumieniem – jeśli chodzi o uchodźców, azylantów, imigrantów z kierunku wschodniego” – powiedział Tusk.
2. Grupa Wyszehradzka (Łukasz Kołtuniak)
2.1. Czechy, Słowacja: Spotkanie Sobotki i Fico
W minionym tygodniu doszło do spotkania premierów Słowacji, Roberta Fico oraz Czech, Bohuslava Sobotki. Głównym tematem dyskusji były sprawy energetyczne i infrastrukturalne. Poruszono jednak także kwestię współpracy w ramach Grupy Wyszehradzkiej. Obaj liderzy opowiedzieli się za jej zacieśnieniem. Czechy przyjmą niebawem od Bratysławy przewodnictwo V4. Fico i Sobotka deklarują także współpracę obu państw w procesie czerpania unijnych funduszy, a czeski premier poprosił swojego słowackiego odpowiednika o pomoc przy ewakuacji czeskich obywateli z dotkniętego trzęsieniem ziemi Nepalu. Omawiana była także kooperacja obu państw w zakresie międzynarodowej pomocy humanitarnej.
2.2. Słowacja: Węgry ostro o sytuacji swojej mniejszości
Przewodniczący węgierskiego parlamentu, Laszlo Kover ostro skrytykował politykę Bratysławy względem węgierskiej mniejszości na Słowacji. „Słowackie elity patrzą na mniejszość węgierską jak na zagrożenie dla swojej tożsamości” – powiedział Kover. Poruszył także, budzącą w obu krajach duże kontrowersje, sprawę powojennych wysiedleń ludności węgierskiej z Czechosłowacji. Zdaniem Kovera wysiedlenia były złamaniem prawa międzynarodowego. Dotknęły Niemców i Węgrów jednak „tylko Niemcy otrzymali moralną rekompensatę”.Jako pozytywny przykład rozwiązania problemu mniejszości podał politykę narodowościową Serbii wobec Węgrów w Wojewodinie.
2.3. Węgry: Orban i lider Serbów w Wojewodinie
Węgierski premier, Viktor Orban spotkał się z liderem społeczności węgierskiej w Wojewodinie, Istvanem Pasztorem. Orban zapewnił o wsparciu dla kierowanego przez Pasztora Sojuszu Węgrów. Jednocześnie obiecał pomoc dla węgierskich farmerów. Stosunki węgiersko-serbskie mimo istnienia w Serbii licznej mniejszości węgierskiej układają się poprawnie. W okresie prezydentury Borisa Tadicia Belgrad przyznał im autonomię.
3. Afryka (Wojciech Gil)
3.1. Próba zamachu stanu w Burundi
W ubiegłą środę doszło do próby zamachu stanu w Burundi. Komunikat został wydany przez zbuntowanych przedstawicieli burundyjskich sił zbrojnych podczas wizyty prezydenta Pierra Nkurunzizy w Tanzanii. Ogłoszenie rzekomego przejęcia władzy było skutkiem kilkutygodniowych protestów w kraju, podczas których sprzeciwiano się kandydowaniu Nkurunzizy na najwyższy urząd w państwie; konstytucja Burundi przewiduje bowiem maksymalnie dwukrotne sprawowanie funkcji, jednak Sąd Konstytucyjny orzekł, że w wyniku bycia wyłonionym za pierwszym razem przez parlament, obecny prezydent może kandydować także w nadchodzących wyborach. Z powodu kryzysu doszło również do wystąpienia fali emigracji, m.in. ONZ szacuje liczbę uchodźców, którzy uciekli do sąsiadującej Rwandy, Tanzanii i Demokratycznej Republiki Konga, na ponad 100 tys.
3.2. Grupy zbrojne w Republice Środkowoafrykańskiej zwalniają dzieci
Muzułmańskie oraz chrześcijańskie ugrupowania zbrojne uwolniły pierwszą grupę dzieci, które dotychczas zasilały szeregi partyzantów w Republice Środkowoafrykańskiej. Wydarzenie to, przeprowadzone w ubiegły czwartek, było pierwszym krokiem do zrealizowania zainicjowanego przez ONZ na początku miesiąca projektu uwolnienia wszystkich nieletnich przez walczące frakcje. Obecnie, liczbę dzieci wykorzystywanych w konflikcie wewnętrznym RŚA szacuje się na ok. 6 – 10 tys. Poza braniem aktywnego udziału w walkach, wykonują one najprostsze prace fizyczne oraz są wykorzystywane seksualnie przez partyzantów. Toczące się wciąż negocjacje pomiędzy stronami mają pomóc ustabilizować sytuację w kraju przed zbliżającymi się wyborami parlamentarnymi.
3.3. RPA: rząd kontynuuje operację wymierzoną w nielegalnych imigrantów
Południowoafrykański rząd wciąż realizuje projekt deportacji osób nielegalnie przebywających na terenie kraju. Ostatnia grupa, wydalona z RPA pod koniec ubiegłego tygodnia obejmowała ponad 400 Mozambijczyków. Wśród zatrzymywanych oraz deportowanych osób w ramach operacji „Fiela – Reclaim” znajdują się także obywatele m.in. Zimbabwe, Demokratycznej Republiki Konga oraz Burundi.Według deklaracji rządu, celem przedsięwzięcia jest zmniejszenie stopy przestępczości, zwłaszcza związanej z handlem narkotykami. Operację „Fiela – Reclaim” poddano silnej krytyce przez organizacje zajmujące się prawami człowieka, np. władzom w Pretorii zarzucona została ksenofobia oraz „chęć oczyszczenia kraju z imigrantów”.
4. Bliski Wschód (Sebastian Szydłowski)
4.1. Ważne miasto w pobliżu Bagdadu przejęte przez bojowników z Państwa Islamskiego
Po ciężkich walkach miasto Ramadi dostało się ręce dżihadystów z ISIS. Miasto to jest stolicą największej Irackiej prowincji – Anbar i znajduję się jedynie 112 kilometrów na zachód od Bagdadu. W walkach o miasto zginęło w ciągu ostatnich dwóch dni ponad 500 osób. Utrata Ramadi to poważny cios dla sił rządowych Iraku w walce z Państwem Islamskim.
4.2. Statek pod singapurską banderą ostrzelany przez siły Iranu
W czwartek na wodach międzynarodowych w Zatoce Perskiej, doszło do incydentu, w którym został ostrzelany tankowiec „Alpine Eternity” pływający pod singapurską banderą. Kapitan statku podał, iż został on ostrzelany przez pięć irańskich łodzi oraz że wezwano go do zatrzymania tankowca, a następnie gdy odmówił, do udania się do irańskiego portu Abu Musa. Kapitan jednak podjął decyzję o udaniu się na wody terytorialne Dubaju. Według doniesień, Iran oskarża „Alpine Eternity” o uszkodzenie irańskiej platformy wiertniczej, do którego doszło pod koniec marca.
4.3. Watykan formalnie uznał państwo palestyńskie
Zakończyły się negocjacje pomiędzy Stolicą Apostolską, a Autonomią Palestyńską. Przekazano, iż Watykan uzna państwo palestyńskie, ogłoszono to trzy dni przed wizytą przywódcy Palestyny Mahmuda Abbasa w Stolicy Apostolskiej. Jego wizyta wiązała się z kanonizacją dwóch palestyńskich zakonnic. Spotkał się on z papieżem Franciszkiem w sobotę.
5. Australia i Oceania (Joanna Siekiera)
5.1. Australia: Paczka dla noworodka z okazji światowego Dnia Matki
10 maja obchodzony jest w systemie anglosaskim Dzień Matki. Używając tego pretekstu, australijski rząd wprowadził pakiet udogodnień dla młodych rodzin, na łączną kwotę 3,5 miliarda AUS. Jednak by móc skorzystać z pomocy finansowej, rodzice muszą wynająć kogoś do opieki nad pociechą, a sami wrócić do pracy. Rodzi to szereg wątpliwości zarówno ze strony samych świadczeniobiorców, jak i prawników.
5.2. Nowa Zelandia: W 4 lata po trzęsieniu ziemi w Christchurch
Na przestrzeni lat 2010/2011, drugie największe miasto w Nowej Zelandii, Christchurch, zostało doszczętnie zniszczone przez silne trzęsienia ziemi, a także liczne wstrząsy wtórne. Do tej pory, w ponad czterech latach od tragedii, w której zginęło ponad sto osób, a centrum miasta zmieniło się w ruinę, władze miasta (City Council) nie wypłaciły pełni odszkodowań. Prywatne firmy ubezpieczeniowe przerzucają się odpowiedzialnością prawno-finansową z państwem. Cierpią na tym mieszkańcy, którzy często nie mają prawa odbudować domu ze względu na uzyskanie ekspertyzy konserwatorów oraz ubezpieczycieli.
5.3. Oceania: Zabójstwo tysięcy delfinów na Wyspach Salomona
Brytyjscy badacze odkryli, że mieszkańcy Wysp Salomona dokonywali masowych mordów na delfinach, stosując bulwersującą technikę polowania z nagonką (driver hunting). Oszacowano, iż jedynie na przestrzeni 1973-2013 zginęło aż 15 tysięcy ssaków. Zęby delfinów służą bowiem za cenną biżuterię (prezent dla panny młodej od jej wybranka), a mięso uważane jest za rarytas. Do tej pory to Japonia niechlubnie prowadziła w rankingu łowów na delfiny. Jednak przykład niedocenianych Salomonów daje znak ostrzegawczy, iż także kraje rozwijające powielają podobne bezprawne i niehumanitarne wzorce.
