60 Horyzont Jagielloński
Poniżej prezentujemy skrót informacji z najnowszego Horyzontu Jagiellońskiego. To publikowany cyklicznie przegląd najważniejszych faktów, analiz i komentarzy z ostatniego tygodnia.
Rekomendowane raporty
Chatham House – Foreign Fightersand Threat Magnification
Tekst analityka brytyjskiego think-tanku ds. bezpieczeństwa międzynarodowego, Simona Palombi, w sposób krytyczny opisuje podejście rządu w Londynie do prowadzenia dyskursu nt. terroryzmu. Palombi szczególnie wskazuje uwagę na przejaskrawione ujmowanie zagrożeń dla bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii, mające na celu osiąganięcie (głównie przez polityków i grupy interesów) pośrednich korzyści.
The Centre for European Policy Studies – A European sanctions compensation fund?
Daniel Gros w swoim komentarzu proponuje ustanowienie przez Unię Europejską wspólnego funduszu, przeznaczonego na amortyzowanie kosztów spowodowanych międzynarodowymi sankcjami handlowymi. Na przykładzie Rosji szkicuje on projekt takiego projektu, spod którego miałby jednak zostać wyjęty sektor energetyczny oraz finansowy. Wdrożenie powyższego funduszu stanowiłoby także wzmocnienie solidarności państw członkowskich oraz wsparcie polityki zagranicznej UE.
The Heritage Foundation – NATO Summit 2014: An Opportunity to Support Georgia
Raport proponuje strategię NATO wobec Gruzji, jaką powinien przyjąć Sojusz na swoim najbliższym szczycie. Analityk, mając na względzie przywództwo Stanów Zjednoczonych, kładzie uwagę na zaangażowanie Tibilisi w operacje militarne NATO, m.in. w Afganistanie, co zasługuje wg niego na zaciśnięcie współpracy pomiędzy Gruzją a Sojuszem. Efektem końcowym owej kooperacji ma być całkowite włączenie tego państwa w struktury NATO.
1. Europa (Paula Trzuskolas)
1.1. Nowe złoża gazu na Morzu Barentsa
Statoil i jego partner Idemitsu Petroleum Norge ogłosili, że na obszarze Hoop, zlokalizowanym na Morzu Barentsa, odkryto niewielkie złoża gazu. To kończy tegoroczny program firmy Statoil, dotyczący poszukiwania nowych surowców na tym obszarze i badania na trzech platformach wiertniczych. Oczekiwania, co do odkryć, były dużo większe, jednakże, jak podkreśla firma Statoil, teraz przyszedł czas na analizy wyników badań i niewykluczone, że w przyszłości zostaną podjęte kolejne kroki, aby w pełni poznać możliwości obszaru Hoop.
1.2. Islandia wolna od rosyjskich sankcji
Ambasador Rosji, akredytowany w Islandii, potwierdził, że Islandia nie jest objęta rosyjskimi sankcjami. Islandzki minister spraw zagranicznych, Gunnar Bragi Sveinsson, twierdzi, że nie wie, dlaczego jego kraj jest poza sankcjami. Nie wiadomo również, czy nie zostanie objęty nimi w przyszłości. Niewykluczone, że dopisanie Islandii do listy państw objętych embargiem, to tylko kwestia czasu.
1.3. Niemcy walczą z krajowymi islamistami
Niemieckie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych chce zastosować specjalne środki, skierowane do osób podejrzanych o wspieranie islamskiego terroryzmu. Jak wiadomo, kraj ten boryka się ostatnio z ogromnym problemem niemieckich obywateli, pochodzenia arabskiego, którzy udają się na Bliski Wschód do Syrii, a następnie (o ile przeżyją) wracają do Europy i jako przeszkoleni terroryści, stanowią zagrożenie. Takim wyprawom ma zapobiec ułatwione odbieranie paszportu osobom podejrzanym o wspieranie islamskich ekstremistów. Obecnie istnieje prawo, które mówi o tym, że paszport można odebrać każdemu obywatelowi, jednak w praktyce nie jest to takie proste. Chadecję i jej pomysł krytykują jednak inne partie, nazywając projekt „populistycznym”. Nie mnie jednak, wypracowanie kompromisowego rozwiązania będzie wkrótce koniecznością dla niemieckiego rządu.
2. Wschód (Adrian Koładka)
2.1. Rosja wesprze Kirgistan by przyspieszyć jego akcesję do EUG
W efekcie rozmów Władimira Putina z Ałmazbekiem Atambajewem Kreml przeznaczy 500 mln dol. na przyspieszenie akcesji Kirgistanu do Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej. Siergiej Ławrow wyjaśnił, że przyczyni się do przyłączenia się kirgiskiej gospodarki do EUG „przy zachowaniu maksimum komfortu”. Rosyjski minister spraw zagranicznych podkreślił też, że Moskwa i Biszkek potwierdziły plany współpracy w ramach OUBZ.
2.2. UE planuje rozmowy z krajami Ameryki Łacińskiej w sprawie sankcji
W związku z zakazem importu żywności z USA i UE, Rosja rozpoczęła negocjacje z państwami Ameryki Łacińskiej w sprawie zaopatrywania w artykuły spożywcze.
W odpowiedzi UE zamierza podjąć rozmowy z takimi krajami, jak Brazylia i Chile, w celu odciągnięcia ich od decyzji o eksporcie żywności na rynek rosyjski, a tym samym zastąpienia producentów unijnych.
Jak dotąd kilka krajów i ugrupowań handlowych regionu uznało propozycje Kremla za „lukratywne”. Wspomniane Brazylia i Chile już teraz korzystają na rosyjskim embargo. Jeden z unijnych urzędników wyjaśnił, że planowane rozmowy będą miały charakter „polityczny”, a ich celem stanie się głównie „zaakcentowanie znaczenia zjednoczonego międzynarodowego frontu w sprawie Ukrainy”.
2.3. Skutki zachodnich sankcji dla rosyjskich banków
Zachodnie sankcje de facto zablokowały dostęp do rynku kapitałowego pięciu największym rosyjskim bankom. Już teraz spowodowało to podniesienie stóp procentowych. W pierwszej kolejności podwyżki te odbiją się na małym i średnim biznesie, dla którego podrożeją kredyty w największym stopniu. Wzrosnąć ma ponadto poziom zadłużenia przedsiębiorstw.
2.4. Rosyjska opinia publiczna o sankcjach
Wg badania zrealizowanego przez rosyjski ośrodek „WCIOM” zdecydowana większość obywateli FR (92%) w żaden sposób nie odczuwa skutków wymierzonych w Kreml sankcji. Jedynie 4% respondentów dostrzegło wzrost cen i uznało, że ich sytuacja materialna pogarsza się. Niektórzy ankietowani zwrócili uwagę na zamrażanie kont bankowych, zmiany w rozkładach lotów czy utratę pracy w zagranicznych firmach, przy czym stanowią oni mniej niż 1% badanych.
Dla 32% Rosjan celem sankcji jest „osłabienie Rosji, zahamowanie rozwoju i wzmocnienie wpływów na arenie międzynarodowej”. 67% respondentów przypisuje odpowiedzialność za nie USA, 28% „całej Europie”, a 23% – wyłączanie Niemcom.
2.5. Sondaż przedwyborczy w Mołdawii – zwyciężą komuniści?
Gdyby wybory parlamentarne w Mołdawii miały się odbyć w przyszłą niedzielę, Partia Komunistyczna zwyciężyłaby, uzyskując wynik 21% głosów. Na drugim miejscu (12,7%) uplasowałaby się Partia Liberalno-Demokratyczna, na trzecim (6,5%) Demokratyczna Partia Mołdawii, a na czwartym (6,1%) Partia Liberalna. Co ciekawe, do parlamentu miałoby też wejść nowe ugrupowanie – Nasza Partia pod przewodnictwem milionera Renato Usatii. Miałaby otrzymać 6% głosów. Zdaniem Iona Jigau, szefa instytutu badawczego CBS Axa, który przeprowadził omawiany sondaż, wynik ten „jest niespodzianką i nie może być wyjaśniony”.
Warto dodać, że niektóre mołdawskie portale informacyjne zarzuciły CBS Axa, że badanie zostało przeprowadzone na zamówienie milionera, co podważałoby ich rzetelność.
3. Ameryka Północna i Południowa (Maria Płudowska, Carmen Stachowicz)
3.1. Krytyka powściągliwej polityki Baracka Obamy wobec Syrii
Zbyt ostrożna polityka administracji Obamy, zdaniem Hilary Clinton, jest powodem rozprzestrzenienia się dżihadystów w Syrii i Iraku. Według byłej pierwszej damy, Stany Zjednoczone są w stanie prowadzić politykę zagraniczną, która będzie usytuowana pomiędzy zdecydowanym użyciem siły i działaniami prewencyjnymi, a powstrzymywaniem się od zbyt pochopnych kroków. Wzrost zagrożenia ze strony islamskiego terroryzmu zmusza USA do utworzenia nowej strategii, która ma zwalczyć ekspansję dżihadystów, będącą również niebezpieczeństwem dla pozostałych państw Zachodu.
3.2. Stany Zjednoczone wysyłają kolejnych doradców do Iraku
130 doradców ma zostać wysłanych na terytorium północnego Iraku, w celu pomocy w walce z eskalacją przemocy przez Państwo Islamskie – zapowiada Pentagon. Ich zadaniem ma być współpraca z irackimi centrami operacyjnymi oraz irackimi siłami bezpieczeństwa.
Dodatkowo Stany Zjednoczone zapowiadają dalszą pomoc dla cywilów ukrywających się w górskich rejonach kraju. Ma być ona prowadzona poprzez zrzuty żywności i wody. Pod uwagę brane jest również zwiększenie zaangażowania w pomoc wojskową dla prześladowanych Kurdów.
3.3. Argentyńskie prawo antyterrorystyczne skierowane przeciwko amerykańskiej firmie
Prezydent Argentyny, Christina Fernandez, zapowiedziała użycie prawa antyterrorystycznego przeciwko międzynarodowej firmie drukarskiej z siedzibą w USA, która bez ostrzeżenia zamknęła swoją argentyńską fabrykę. W wyniku złożenia wniosku o upadłość, pracę straciło kilkuset pracowników. Według prezydent Argentyny, działania amerykańskiej firmy są oszustwem wobec prawa argentyńskiego oraz próbą zastraszenia ludności. Fernandez powiązała również sieć drukarni z zagranicznymi inwestorami, którzy od lat prowadzą sprawy przeciwko Argentynie w Stanach Zjednoczonych.
4. Afryka (Wojciech Gil)
4.1. Mahamat Kamoun nowym premierem Republiki Środkowoafrykańskiej
Mahamat Kamoun został mianowany nowym premierem RŚA. Zgodnie z porozumieniem zawartym w Brazzaville pomiędzy stronami konfliktu w Republice Środkowoafrykańskiej, zastąpił on tym samym Andre Nzapayeke. Kamoun, pierwszy w historii kraju muzułmanin na stanowisku premiera, pełnił wcześniej funkcję doradcy prezydent Catherine Samba-Panzy oraz szefa gabinetu Michela Djotodii. Pomimo wcześniej zawartych uzgodnień, nominacji nowego premiera nie uznała główna grupa polityczna muzułmanów w RŚA – Seleka. Ponadto, grupa ta jest prawdopodobnie odpowiedzialna za serię ubiegłotygodniowych zamachów, w wyniku których zginęły przynajmniej 34 osoby. Do powyższych ataków doszło w centrum kraju (ok. 350 mil od stolicy – Bangui).
4.2. Rozwiązano polityczne skrzydło Bractwa Muzułmańskiego w Egipcie
Egipski wymiar sprawiedliwości rozwiązał ciało polityczne Bractwa Muzułmańskiego – Partię Wolności i Sprawiedliwości. Według sądu, partia ta „łamała prawo obowiązujące organizacje polityczne w kraju”. Po ubiegłorocznej delegalizacji przez Kair Bractwa Muzułmańskiego oraz zaklasyfikowania go jako organizacji terrorystycznej, jest to kolejny ruch osłabiający pozycję islamistów w Egipcie. Powyższe decyzje są także konsekwencją polityki obecnego prezydenta kraju – Abdela Fattaha el Sisiego, który jako jeden z priorytetów wybrał osłabienie wpływów radykałów. Jego poprzednik, a zarazem były lider Partii Wolności i Sprawiedliwości, Mohamed Morsi, jest oskarżany o szereg przestępstw, m.in. zlecanie motywowanych politycznie zabójstw.
4.3. Robert Mugabe przewodniczącym SADC
Wieloletni prezydent Zimbabwe – Robert Mugabe, objął w ostatnią niedzielę funkcję przewodniczącego Wspólnoty Rozwoju Afryki Południowej (SADC). Podczas swojego przemówienia na 34. szczycie tej organizacji, którego główną agendą była transformacja gospodarcza, Mugabe odniósł się do wzrastającego potencjału regionu – stabilności oraz pokoju. W swoim wystąpieniu dyktator skrytykował ponadto Stany Zjednoczone i państwa europejskie za prowadzenie agresywnej polityki zagranicznej. Podczas spotkań w ramach odbywającego się w Victoria Falls szczytu, zawarto m.in. szereg uzgodnień dotyczących migracji oraz wspólnej polityki epidemiologicznej